Рурaнскиот каганат бил степска држава и племенска конфедерација во Источна и Централна Азија, која постоела од почетокот на IV до средината на VI век. Во кинеските извори Рурaните се среќаваат под имињата Жоуран (柔然) и Жуaнжуaн (蠕蠕), а во различни транскрипции и како Rouran, Ruanruan и Juan-juan. Нивната држава била со средиште на Монголската Висорамнина и во периодот на најголемата моќ опфаќала широки области северно од Кина.

Почетоците на Рурaнскиот каганат се поврзуваат со Мугулју, водач на племенска група која во почетокот на IV век успеала да изгради сопствена политичка власт во северните степи. Во текот на IV и V век Рурaните постепено ја прошириле својата власт над бројни номадски племиња и воспоставиле моќна конфедерација. Нивната држава била во постојан контакт и конфликт со севернокинеските држави, особено со Северен Веј, а истовремено одржувала односи со други степски и средноазиски политички сили.

Рурaнската држава била политички и етнички разновидна. Во изворите се споменуваат различни племенски групи под нивна власт, поради што нејзиното население не може да се поистовети со еден единствен етнос. Потеклото и јазикот на самите Рурaни се предмет на научна расправа. Старите кинески извори ги поврзуваат со различни северноазиски популации, а во современата историографија често се сметаат за протомонголска или монголскојазична група, иако ова не е целосно утврдено.

Владејачите на Рурaнскиот каганат го користеле називот каган, кој станал еден од најзначајните владетелски титули на степските империи. Рурaнската држава се смета за една од најраните познати политички сили чии владетели систематски ја користеле оваа титула. Подоцна титулата била преземена и од Ѓоктурците, а преку нив станала широко распространета во Евроазиската степа.

Во V век Рурaните достигнале значителна моќ и ја прошириле својата политичка зависност над големи делови од Монголската Висорамнина и соседните степски области. Во нивната сфера на влијание се нашле и други народи и политички заедници во Централна Азија. Односите со Ефталитите биле особено значајни, при што постоеле политички и брачни врски меѓу владејачките династии.

Во почетокот на VI век Рурaнскиот каганат започнал да се соочува со посериозни внатрешни и надворешни притисоци. Во 508 година Тиеле извојувале победа над Рурaните, иако Рурaните во 516 година успеале да ги поразат. Најголемата закана, сепак, се појавила со јакнењето на Ѓоктурците, предводени од династијата Ашина. Во 551 година нивниот водач Бумин го потиснал востанието на Тиеле во корист на Рурaните, но потоа побарал брак со рурaнската владејачка куќа. По одбивањето, Бумин се побунил против Рурaните.

Во 552 година Бумин ги поразил Рурaните, по што ја основал Првата Туркиска каганатска држава. По неговата смрт, борбата против Рурaните продолжила под неговите наследници. Остатоците од рурaнската власт биле конечно уништени во 555 година, кога ѓоктурскиот каган Мукан ги поразил последните сили на каганатот. Со тоа Рурaнскиот каганат престанал да постои како независна политичка сила, а Ѓоктурците станале доминантна сила на Монголската Висорамнина.

Падот на Рурaнскиот каганат имал пошироки последици за историјата на Евроазиската степа. Гоктурската победа довела до создавање на првата голема туркиска империја и до ширење на политичката моќ на Ашина кон запад. Во историографијата постои и прашањето дали дел од поранешните рурaнски поданици или политички групи се вклучиле во движењата што подоцна довеле до појавата на Аварите во Европа, но нивното директно поистоветување со Рурaните не е сигурно и останува предмет на научна расправа.

Категорија:Ханати