mały|353x353px|Fragment traktatu O Uma Jirushi. Na ilustracji widoczne sztandary zarówno tradycyjne, jak i w formie hełmu, pióropusza czy parasola Uma-jirushi (jap. 馬印, sztandar koński) – duże sztandary używane w feudalnej Japonii. Pod nimi toczyli bitwy daimyō lub inni równie ważni dowódcy. Wiele uma-jirushi miało kształt kwadratowy lub prostokątny, różniąc się od sashimono i hata-jirushi jedynie rozmiarem, często przyjmowały jednak bardziej fantazyjne formy latawców, serpentyn, parasoli, dzwonów czy japońskiego hełmu kabuto.
Sztandary uma-jirushi występowały w dwóch formach: wielki sztandar (ō-uma-jirushi) oraz mniejszy sztandar (ko-uma-jirushi). Przywilej posiadania obu form sztandaru przysługiwał najbogatszym daimyō, podczas gdy biedniejsi dysponowali tylko mniejszym. W 1645 roku w szogunacie Tokugawów, którego głową był ówcześnie Iemitsu Tokugawa, wprowadzono regulacje, według których prawo do posiadania sztandarów było zależne od dochodu, przeliczanego za pomocą jednostek objętości ryżu – koku. Prawo do posiadania ko-uma-jirushi mieli daimyō o dochodach powyżej 1300 koku, z kolei ō-uma-jirushi posługiwać się mogli feudałowie o dochodach powyżej 6000 koku.
Ō-uma-jirushi na polu bitwy było czytelną informacją o lokalizacji dowodzącego, zarówno dla sojuszników, jak i wrogów. Chorążowie odziani byli w typowe dla samurajów uzbrojenie ochronne. Aby utrzymać w pionie sztandar mieli przymocowaną do pleców specjalną skórzaną tubę, w której osadzano drzewce sztandaru. Szczególnie duże sztandary mocowane były do specjalnej ramy na plecach chorążego, który linami podtrzymywał drzewce, żeby zachować stabilność. W takich sytuacjach chorąży nie mógł posługiwać się bronią, był więc szczególnie narażony na ataki. Od okresu Sengoku zajmował więc pozycje na tyłach wojsk. Sztandary miały również wpływ na morale własnych i nieprzyjacielskich wojsk. Hideyoshi Toyotomi wyróżniał się „sztandarem tysiąca tykw”, na którym każda złota tykwa symbolizowała zwycięstwo w bitwie.
W połowie XVII wieku japoński mnich znany jako Kyūan ukończył traktat O Uma Jirushi, będący ilustrowanym przeglądem heraldyki swoich czasów. W tekście znajdują się opisy głównych klanów samurajskich biorących udział w wojnach w okresie Sengoku wraz z ikonografią, przedstawiającą używane przez nie bojowe sztandary.
Przypisy
Kategoria:Japoński sprzęt wojskowy Kategoria:Samuraj Kategoria:Sztandary