Eugenio Corti (ur. 21 stycznia 1921 w Besana in Brianza, zm. 4 lutego 2014 tamże) – włoski pisarz i eseista, autor powieści historycznych, dramatów i esejów, jeden z najbardziej znaczących katolickich twórców literatury włoskiej XX wieku. Znany jako autor monumentalnej powieści (Czerwony koń).
Młodość i wojna (1921–1945) Eugenio Corti urodził się 21 stycznia 1921 roku w Besana in Brianza, w Lombardii, w rodzinie o głęboko zakorzenionych tradycjach katolickich. Jego babka ze strony ojca, Giuseppina Ratti, była kuzynką Achillesa Rattiego, wybranego w 1922 roku na papieża, który przyjął imię Pius XI„Poczet papieży” Jan Wierusz-Kowalski, Krajowa Agencja Wydawnicza, Warszawa 1985, ISBN 83-03-01013-1..
Ojciec, Mario Corti, był przemysłowcem włókienniczym. Pracę rozpoczął już w wieku 13 lat, gdy po śmierci ojca chciał wesprzeć owdowiałą matkę wychowującą pięcioro dzieci. W bardzo młodym wieku rozpoczął działalność przedsiębiorczą i pod koniec lat 40. XX wieku samodzielnie zarządzał pięcioma zakładami przemysłowymi, zatrudniającymi około 1200 pracowników. Matka, Irma Bestetti z Cernusco sul Naviglio, podobnie jak mąż była osobą głęboko religijną. Eugenio Corti oraz jego dziewięcioro rodzeństwa zostali wychowani w duchu chrześcijańskim oraz zaangażowania społecznego i charytatywnego. Wśród rodzeństwa wyróżniali się m.in. , świecki lekarz-misjonarz i założyciel szpitala w Ugandzie, Angela Corti – żona lekarza-misjonarza Fortunata Fasany, oraz Corrado Corti, jezuita prowadzący działalność misyjną w Czadzie.
Corti uczęszczał do szkoły podstawowej w Besana, a następnie kontynuował edukację klasyczną w w Mediolanie, gdzie uzyskał maturę. Już w młodym wieku odkrył swoje powołanie pisarskie. Kluczowe znaczenie miało dla niego zetknięcie się z poezją Homera, która ukształtowała jego rozumienie literatury jako dążenia do prawdy i piękna.
W 1940 roku rozpoczął studia prawnicze w Katolickim Uniwersytecie Najświętszego Serca w Mediolanie. W lutym 1941 roku został powołany do służby wojskowej i przydzielony do XXI Pułku Artylerii w Piacenzy, a następnie skierowany do Szkoły Podchorążych w Moncalieri, którą ukończył w stopniu podporucznika artylerii. Jako jeden z najlepszych absolwentów miał możliwość wyboru przydziału frontowego, zdecydował się na front wschodni, dokąd dotarł w czerwcu 1942 roku, kierując się chęcią poznania realiów świata komunistycznego.
Po ustabilizowaniu frontu nad Donem w grudniu 1942 roku armia włoska otrzymała rozkaz odwrotu. Pozbawione odpowiedniego zaopatrzenia i środków transportu oddziały włoskie rozpoczęły dramatyczny odwrót. Za wykazaną odwagę Corti został odznaczony Srebrnym Medalem za Waleczność. W lipcu 1943 roku odmówił udzielenia mu urlopu zdrowotnego, mimo złego stanu zdrowia.
Po powrocie do Włoch służył w jednostkach stacjonujących m.in. w Bolzano i Nettuno. Po ogłoszeniu zawieszenia broni 8 września 1943 roku pieszo udał się na południe kraju. Następnie, po pobycie w obozach reorganizacyjnych w Apulii, zgłosił się na ochotnika do oddziałów regularnej armii włoskiej walczących u boku aliantów.
Pierwsze dzieła (1947–1972) W 1947 roku Eugenio Corti ukończył studia prawnicze. W tym samym roku opublikował debiutancką książkę I più non ritornano, będącą autobiograficznym zapisem doświadczeń z frontu wschodniego. Utwór, opisujący wydarzenia z okresu od 19 grudnia 1942 do 17 stycznia 1943 roku, ukazał się nakładem wydawnictwa i odniósł znaczący sukces, zdobywając uznanie krytyków, m.in. Benedetta Crocego i .
Kolejną książką była powieść I poveri cristi, poświęcona wojnie wyzwoleńczej we Włoszech. Utwór stanowił kontynuację wątków autobiograficznych i przedstawiał losy autora-żołnierza walczącego po 8 września 1943 roku w nowo formowanych oddziałach armii włoskiej. Zawarte w książce refleksje dotyczące zagrożenia rewolucją komunistyczną spotkały się z chłodnym przyjęciem, a publikacja nie odniosła sukcesu wydawniczego, co zakończyło współpracę Cortiego z wydawnictwem .
W maju 1951 roku w Asyżu poślubił Vandę dei Conti di Marsciano, poznaną w 1947 roku podczas studiów. Ceremonię ślubną odprawił jego przyjaciel, ks. Carlo Gnocchi. W tym samym okresie Corti rozpoczął pracę w przedsiębiorstwie ojca, którym kierował przez około dziesięć lat; doświadczenia te znalazły później odzwierciedlenie w powieści .
W latach 1960–1961 napisał dramat Processo e morte di Stalin, wystawiony po raz pierwszy 3 kwietnia 1962 roku w rzymskim Teatro della Cometa. Sztuka, ukazująca przywódców Związku Radzieckiego jako postacie dramatu, wyrażała jednoznacznie krytyczną ocenę komunizmu i destalinizacji. Spotkała się z negatywnym przyjęciem krytyki.
„Czerwony koń” (1972–1983) Na początku lat 70. Corti poświęcił się całkowicie pracy nad monumentalną powieścią historyczną (Czerwony koń), opublikowaną w 1983 roku przez . Powieść obejmuje szeroki okres historii XX wieku i składa się z trzech części, ukazując losy bohaterów na tle wydarzeń II wojny światowej oraz powojennych przemian społecznych i politycznych.
Utwór odniósł międzynarodowy sukces i został przetłumaczony na wiele języków, m.in. hiszpański, francuski, angielski, japoński (pierwszy tom), rumuński, litewski, serbski i niderlandzki. W 2015 roku Il cavallo rosso doczekał się 32. wydania. W styczniu 2026 roku wydawnictwo DeReggio zapowiedziało publikację polskiego przekładu powieści.
Nagrody i wyróżnienia W 1994 roku sondaż przeprowadzony przez dziennik Avvenire wskazał Eugenia Cortiego jako najpopularniejszego pisarza chrześcijańskiego we Włoszech. W 2000 roku otrzymał .
W 2005 roku powstało Międzynarodowe Stowarzyszenie Kulturalne „Eugenio Corti”, którego celem jest popularyzacja jego twórczości. W 2007 roku został uhonorowany Ambrogino d’Oro przez miasto Mediolan. W kolejnych latach otrzymał m.in. Nagrodę Isimbardi (2009) oraz wyróżnienie „La Lombardia per il Lavoro” (2010).
Kandydatura do Nagrody Nobla W 2010 roku Międzynarodowe Stowarzyszenie Kulturalne Eugenio Corti (ACIEC) zainicjowało międzynarodową petycję w sprawie zgłoszenia jego kandydatury do Nagrody Nobla w dziedzinie literatury, którą podpisało kilka tysięcy osób.
Śmierć Eugenio Corti zmarł 4 lutego 2014 roku w wieku 93 lat w swoim domu w Besana in Brianza.
Twórczość Powieści I più non ritornano (1947) Il cavallo rosso (1983) Gli ultimi soldati del Re (1994) Il Medioevo e altri racconti (2008)
Dramaty Processo e morte di Stalin (1962)
Eseistyka Il fumo nel tempio (1995) Breve storia della Democrazia Cristiana, con particolare riguardo ai suoi errori (1995) Le responsabilità della cultura occidentale nelle grandi stragi del nostro secolo (1998)
Pozostałe La terra dell’indio (1998) L’isola del paradiso (2000) Catone l’antico (2005)
Przypisy
Kategoria:Włoscy pisarze XX wieku Kategoria:Urodzeni w 1921 Kategoria:Zmarli w 2014