thumb|Nicolas Poussin, Zniszczenie i splądrowanie Świątyni Zniszczenie Świątyni Jerozolimskiej (wł. La distruzione del tempio di Gerusalemme) – obraz olejny namalowany przez włoskiego malarza Francesca Hayeza w 1867 roku, znajdujący się w zbiorach Gallerie dell’Accademia w Wenecji.
Opis Obraz przedstawia zniszczenie Drugiej Świątyni w Jerozolimie w 70 roku n.e., podczas pierwszej wojny żydowskiej. W centrum kompozycji znajduje się kamienny ołtarz, określany jako Ołtarz Rozrachunku, na którym zgromadzeni są Żydzi. Część postaci ginie, inne próbują uciec lub spadają ze szczytu budowli. Rozrzucone na płótnie ciała podkreślają skalę rzezi. Po lewej stronie żołnierze armii rzymskiej wynoszą siedmioramienną menorę. W centrum obrazu przyszły cesarz Tytus Flawiusz obserwuje wydarzenia z posępnym wyrazem twarzy, otoczony innymi postaciami, w tym identyfikowanymi jako Arabowie. Nad ołtarzem, w gęstym dymie, unoszą się postacie anielskie, nadające gwałtownej i chaotycznej scenie wymiar nadprzyrodzony. Dzieło charakteryzuje się dramatycznym nagromadzeniem szczegółów, realizmem przedstawienia ciał oraz dynamicznym układem postaci.
Interpretacje Podobnie jak opera Nabucco autorstwa Giuseppe Verdiego, przedstawiająca wygnanie Żydów i odczytywana jako metafora włoskiej walki o niepodległość, obraz Hayeza ukazuje cierpienie narodu żydowskiego jako symbol politycznego ucisku, którego doświadczali Włosi w okresie Risorgimenta. Postać Tytusa, spokojnie obserwującego tragiczną scenę, może być interpretowana jako symbol egoistycznego tyrana obojętnego na cierpienie. Poprzez teatralne ujęcie zniszczenia Świątyni Hayez stworzył alegorię walki o wyzwolenie narodowe i niepodległość. Dzieło bywa postrzegane jako „duchowy testament” artysty, wyrażający jego wartości narodowe i osobiste.
W 2017 roku Gallerie dell’Accademia nabyła 18 rysunków Hayeza, w tym szczegółowe szkice przygotowawcze do tego obrazu. Rysunki te, wraz z sześcioma innymi pracami znajdującymi się w zbiorach galerii, stanowią rzadki zapis procesu twórczego artysty – od eksperymentów kompozycyjnych po studia ekspresji i relacji między postaciami. Materiał ten ukazuje podejście Hayeza do malarstwa historycznego jako przestrzeni ekspresji emocjonalnej, moralnej i politycznej.
Dzieło wpisuje się w długą tradycję europejskich przedstawień zniszczenia Jerozolimy, sięgającą XVII-wiecznych obrazów Nicolasa Poussina. W porównaniu z obrazem Poussina Zniszczenie i splądrowanie Świątyni ze zbiorów Muzeum Izraela, kompozycja Hayeza jest bardziej burzliwa i zagęszczona, a Tytus został ukazany jako wojownik obserwujący wydarzenia z emocjonalnego dystansu. W przeciwieństwie do Poussina, który przedstawił Tytusa jako postać sugerującą próbę powstrzymania zniszczenia, u Hayeza przyszły cesarz pozostaje milczącym obserwatorem działań żołnierzy. Obecność postaci anielskich nadaje wydarzeniu wymiar alegoryczno-religijny, podobny do rozwiązań stosowanych przez Wilhelma von Kaulbacha i Nikołaja Gaya, którzy również wykorzystywali w swoich przedstawieniach zniszczenia wątki chrześcijańsko-romantyczne.
Obraz stawia symboliczne pytania dotyczące losu Żydów oraz związku między przemocą polityczną a duchową stratą. Przedstawienia ołtarza, menory i otaczającej je destrukcji odnoszą się nie tylko do wydarzenia historycznego, lecz także do upadku centrum życia religijnego i kulturowego.
Przypisy
Kategoria:Malarstwo batalistyczne Kategoria:Malarstwo historyczne Kategoria:Obrazy Francesca Hayeza Kategoria:Obrazy w Gallerie dell’Accademia Kategoria:Wojna żydowska 66–73