Stefan Wilczkowski (ur. 6 lipca 1930 w Łodzi, zm. 8 marca 2024 w Warszawie) – polski oficer Państwowej Straży Pożarnej, doktor nauk technicznych, wynalazca, naukowiec, specjalista w zakresie środków gaśniczych, autor i współautor wielu artykułów i książek poświęconych tematyce pożarniczej.

Życiorys Dzieciństwo i wykształcenie Urodził się 6 lipca 1930 roku w Łodzi. W latach 1932–1946 mieszkał we Lwowie, później powrócił do Łodzi. Będąc uczniem I Miejskiego Gimnazjum i Liceum w Łodzi, w 1949 roku zdał egzamin maturalny i rozpoczął studia na Wydziale Chemii Spożywczej Politechniki Łódzkiej, które ukończył w 1953 roku, uzyskując tytuł zawodowy inżyniera przetwórstwa rolnego. W 1958 roku obronił pracę magisterską pt. „Synteza i rozszczepienie metylobenzenofenylokarbinolu na antypody optyczne”, uzyskując tytuł magistra chemii na Wydziale Matematyczno-Fizyczno-Chemicznym Uniwersytetu Łódzkiego.

W 1977 roku uzyskał stopień doktora nauk technicznych w Wyższej Inżynieryjno-Technicznej Szkole Pożarniczej w Moskwie. Rozprawa doktorska dotyczyła zwiększania skuteczności gaśniczej wody przy gaszeniu materiałów stałych poprzez wprowadzenie dodatków chemicznych.

W 1982 roku ukończył studia podyplomowe „Spalanie” na Politechnice Warszawskiej.

Praca zawodowa Po ukończeniu studiów na Politechnice Łódzkiej pracował m.in. jako asystent w Zakładzie Badawczym Centralnych Zakładów Przemysłu Mięsno-Spożywczego w Warszawie, główny technolog w Zakładach Mięsnych w Łodzi i starszy asystent na Uniwersytecie Łódzkim.

W lipcu 1959 roku wraz z rodziną przeprowadził się do Toszka, gdzie podjął pracę na stanowisku kierownika Laboratorium Analiz Medycznych tamtejszego szpitala psychiatrycznego. Pełnił także funkcję prezesa zarządu Klubu Sportowego „Zamkowiec”, działającego wtedy pod patronem przyszpitalnego Związku Zawodowego Służby Zdrowia.

W drugiej połowie 1965 roku przeniósł się do Wrocławia i rozpoczął pracę w Państwowej Fabryce Mydła i Gliceryny. Zgodnie z decyzją Ministra Przemysłu Chemicznego 15 października 1965 roku Wilczkowski został kierownikiem Laboratorium Badawczego Środków Gaśniczych. Kierował pracą laboratorium do 1973 roku. mały|Zaświadczenie uzupełniające do dyplomu, potwierdzające uzyskanie tytułu inżyniera.

W 1973 roku podjął pracę w Ośrodku Badawczo-Rozwojowym Ochrony Przeciwpożarowej (OBROP) w Józefowie. W październiku 1983 roku, został funkcjonariuszem pożarnictwa. Po przekształceniu OBROP, kontynuował prace w Centrum Naukowo-Badawczym Ochrony Przeciwpożarowej im. Józefa Tuliszkowskiego (CNBOP). Był kierownikiem (kolejno): Zespołu Chemicznych Środków Gaśniczych, Zakładu Badań Materiałów i Środków Gaśniczych, Zakładu Postępu Naukowo-Technicznego i Rozwoju Kadr, oraz sekretarzem naukowym CNBOP. Ponadto pełnił funkcję przewodniczącego Rady Pracowniczej.

W 2015 roku został przeniesiony w stan spoczynku.

Życie prywatne Syn Kazimierza i Władysławy. Jego żoną była Krystyna (1929–1987), z którą mieli troje dzieci: Piotra (ur. 1954), Magdalenę (1955-2011) i Rafała (ur. 1958). Jego teściem był prof. dr n. med. Eugeniusz Wilczkowski.

Zmarł 8 marca 2024 roku w Warszawie, został pochowany na Cmentarzu Parafialnym w Józefowie.

Dorobek naukowy W swojej zawodowej karierze opracował kilkanaście receptur i sposobów wytwarzania środków gaśniczych, uzyskując na nie ponad 15 patentów. Jest autorem sposobu wyliczania liczby spienienia pian gaśniczych oraz współautorem 29 norm dotyczących proszków gaśniczych, pianotwórczych środków gaśniczych, halonów gaśniczych i pian chemicznych. Opublikował dziewięć książek (łączny nakład ok. 53 000 egzemplarzy) oraz blisko 60 artykułów, głównie w „Przeglądzie Pożarniczym”. Był współorganizatorem ponad 30 seminariów i konferencji krajowych i międzynarodowych oraz współorganizował i prowadził 170 imprez w CNBOP. Należał do Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Pożarnictwa oraz Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Przemysłu Chemicznego, był członkiem Rady Naukowej CNBOP oraz Konwentu Szkoły Głównej Służby Pożarniczej.

Laboratorium Badawcze Środków Gaśniczych (1965–1973) mały|Dyplom potwierdzający nadanie tytułu Mistrza Techniki Polskiej Kierując od 1965 do 1973 roku pierwszym w Polsce Laboratorium Badawczym Środków Gaśniczych we Wrocławskich Zakładach Chemii Gospodarczej „Pollena”, opracował i wdrożył do produkcji przemysłowej m.in. proszki gaśnicze LB-1 (proszek węglanowy, wdrożony w styczniu 1966 roku), LB-2 (proszek węglanowy) oraz LB-3 (proszek fosforanowy). Proszki te zostały opatentowane i dopuszczone do użytkowania przez Komendę Główną Straży Pożarnych, a stosowano je w gaśnicach aż do 2002 roku. Ochrona przeciwpożarowa zużywała rocznie ok. 5000 t tych proszków, a z myślą o ich produkcji wrocławskie zakłady wybudowały nową linię produkcyjną wraz z osobną bocznicą kolejową.

Deteor 1000 Na początku lat 70. wraz z zespołem (M. Dołęgą, B. Czykietą, A. Nowotarskim, W. Świtlukiem, H. Żakiem i W. Mackiewiczem) opracował recepturę pierwszego polskiego syntetycznego środka pianotwórczego, nazwanego Deteor 1000, wdrożonego do produkcji przemysłowej w 1971 roku. Środek został po raz pierwszy użyty, jeszcze przed wdrożeniem do produkcji masowej, podczas gaszenia pożaru rafinerii w Czechowicach-Dziedzicach w czerwcu 1971 roku. Produkowany był do maja 1999 roku. Za ten wynalazek Wilczkowski wraz z zespołem otrzymał w 1973 roku honorowy tytuł Mistrza Techniki Polskiej, przyznany decyzją sądu konkursowego powołanego przez ministra nauki, szkolnictwa wyższego i techniki (zarządzenie nr 38/Org/73).

Późniejsza działalność badawcza Pracując w OBROP, a następnie w CNBOP, kontynuował prace nad środkami gaśniczymi i mechanizmami gaszenia. Opracował m.in. prądownicę pożarniczą o eliptycznym wypływie środka gaśniczego, ładunek do gaśnic pianowych, proszek gaśniczy do gaszenia metali oraz środki ogniochronne do drewna. W latach 1993–1995 prowadził projekt dotyczący zastosowania fal akustycznych do hamowania procesów spalania, zakończony opracowaniem odpowiedniego urządzenia.

Lista patentów, których był autorem lub współautorem

mały|Potwierdzenie zgłoszenia wynalazku

Książki

Artykuły (wybrane)

Wyróżnienia i odznaczenia Honorowy tytuł Mistrza Techniki Polskiej (1973) Krzyż kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1997) Medal honorowy im. Józefa Tuliszkowskiego (2003) Złoty Krzyż Zasługi Brązowa odznaka „Za Zasługi dla Ochrony Przeciwpożarowej” Srebrna odznaka „Zasłużony dla Ochrony Przeciwpożarowej” Brązowy medal „Za Zasługi dla Pożarnictwa” Srebrny medal „Za Zasługi dla Pożarnictwa” Złoty medal „Za Zasługi dla Pożarnictwa”

Przypisy

Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Wyróżnieni Medalem Honorowym im. Józefa Tuliszkowskiego Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi Kategoria:Odznaczeni Brązową Odznaką Zasłużony dla Ochrony Przeciwpożarowej Kategoria:Odznaczeni Srebrną Odznaką Zasłużony dla Ochrony Przeciwpożarowej Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem Za Zasługi dla Pożarnictwa Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem Za Zasługi dla Pożarnictwa Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem Za Zasługi dla Pożarnictwa Kategoria:Funkcjonariusze Państwowej Straży Pożarnej Kategoria:Polscy chemicy Kategoria:Ludzie urodzeni w Łodzi Kategoria:Polscy wynalazcy Kategoria:Pochowani na cmentarzu parafialnym w Józefowie (powiat otwocki) Kategoria:Urodzeni w 1930 Kategoria:Zmarli w 2024