Palazzo Salem w Trieście – eklektyczny pałac miejski i budynek mieszkalno-usługowy położony przy Corso Italia 20 w centrum Triestu. Został wzniesiony w 1872 roku, a jego projekt jest przypisywany triesteńskiemu architektowi Giuseppe Brunimu, autorowi m.in. Palazzo Modello i ratusza w Trieście.
Budynek zajmuje znaczną część kwartału ograniczonego przez Corso Italia, Via San Lazzaro, Via Matteo Renato Imbriani i Via Giuseppe Mazzini. Zespół składa się z kilku połączonych części o ujednoliconych elewacjach, dzięki czemu jest postrzegany jako jeden rozległy pałac miejski.
Historia Palazzo Salem powstał w okresie intensywnej rozbudowy Triestu w drugiej połowie XIX wieku. Rozwój portu i handlu powodował wówczas przekształcanie dawnej Contrada del Corso, odpowiadającej współczesnemu Corso Italia, w reprezentacyjną ulicę handlową otoczoną wielokondygnacyjnymi budynkami mieszkalno-usługowymi.
Zgodę na budowę pałacu wydano 24 lipca 1872 roku. W archiwum urzędu technicznego gminy Triest zachował się pochodzący z tego okresu rysunek fasady, podpisany przez kreślarza D. Iesuruma, lecz pozbawiony podpisu projektanta. Autorstwo Giuseppe Bruniego zostało przypisane przez historyka Attilia Tamara, a następnie przyjęte w części literatury dotyczącej architektury Triestu.
Ze względu na brak podpisu architekta na zachowanym projekcie autorstwa Bruniego nie można jednak uznać za całkowicie potwierdzone. Miejski katalog dziedzictwa kulturowego wymienia Palazzo Salem wśród jego realizacji, datując budynek na 1872 rok i lokalizując go przy Corso Italia 20.
Budowa pałacu przypadła na okres najważniejszej działalności Bruniego. W tym samym czasie architekt kończył Palazzo Modello przy obecnym Piazza Unità d’Italia i rozpoczynał przygotowywanie projektu nowej siedziby władz miejskich.
Dokumentacja urbanistyczna gminy Triest przedstawia Palazzo Salem jako zespół powiązanych budynków mających adresy przy Corso Italia, Via San Lazzaro i Via Matteo Renato Imbriani. Ich elewacje otrzymały podobne podziały i dekoracje, co pozwoliło połączyć poszczególne części zabudowy w jednolitą kompozycję architektoniczną.
Na parterze budynku mieściły się lokale handlowe i usługowe. Działała tam m.in. kawiarnia Caffè Corso, będąca miejscem spotkań aktorów, śpiewaków, członków amatorskich zespołów teatralnych oraz artystów występujących w triesteńskich teatrach i lokalach rozrywkowych.
Mieszkalno-usługowa funkcja zespołu została zachowana. Parter nadal jest wykorzystywany przez lokale użytkowe, natomiast na wyższych kondygnacjach znajdują się mieszkania i pomieszczenia przeznaczone na działalność usługową.
Architektura Palazzo Salem reprezentuje eklektyzm charakterystyczny dla triesteńskiej architektury mieszczańskiej lat 70. XIX wieku. Poszczególne części zespołu mają jednolitą wysokość, podobny rytm otworów okiennych oraz wspólne poziome podziały elewacji, dzięki czemu tworzą spójną kompozycję.
Budynek ma pięć głównych kondygnacji i poddasze. Parter został wyodrębniony jako strefa handlowo-usługowa, natomiast wyższe piętra otrzymały regularnie rozmieszczone prostokątne okna ujęte w profilowane obramienia.
Kompozycję fasad porządkują poziome gzymsy oraz pasy oddzielające poszczególne kondygnacje. W dekoracji wykorzystano formy zaczerpnięte z architektury klasycystycznej i renesansowej, zestawione w sposób charakterystyczny dla dziewiętnastowiecznego eklektyzmu.
Ciągłość podziałów architektonicznych pomiędzy elewacjami od strony Corso Italia i sąsiednich ulic podkreśla narożne położenie budynku. Ujednolicenie rozległego zespołu odpowiadało reprezentacyjnemu charakterowi nowej zabudowy wznoszonej w handlowym centrum Triestu w drugiej połowie XIX wieku.
Palazzo Salem jest zaliczany do realizacji dokumentujących przejście od dominującego wcześniej w Trieście neoklasycyzmu do bardziej dekoracyjnego eklektyzmu. Podobne tendencje występują w innych pracach Bruniego, zwłaszcza w Palazzo Modello i fasadzie ratusza, choć jego autorstwo Palazzo Salem pozostaje oparte na przypisaniu dokonanym w literaturze, a nie na podpisanym projekcie.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Pałace w Trieście Kategoria:Architektura eklektyczna we Włoszech Kategoria:Budynki oddane do użytku w 1872