Casa Polacco w Trieście – secesyjny budynek mieszkalno-usługowy położony przy Corso Italia 22, na narożniku Via Matteo Renato Imbriani, w centrum Triestu. Został wzniesiony w 1908 roku według projektu triesteńskiego architekta Romea Depaolego. Oficjalny włoski katalog dziedzictwa kulturowego klasyfikuje obiekt jako przykład stylu liberty pozostającego pod wpływem wiedeńskiej szkoły Ottona Wagnera.
Kamienica powstała na zamówienie Giselli Polacco i od jej nazwiska otrzymała nazwę. Należy do najbardziej charakterystycznych przykładów architektury secesyjnej przy Corso Italia, a zarazem do najważniejszych realizacji Depaolego z końcowego okresu jego działalności projektowej.
Historia Budynek zaprojektowano w okresie rozwoju secesji w Trieście, kiedy w śródmieściu powstawały kamienice łączące tradycyjną strukturę wielokondygnacyjnego domu czynszowego z dekoracją inspirowaną stylem liberty i Secesją Wiedeńską. Casa Polacco została ukończona w 1908 roku, choć w części późniejszych opracowań pojawia się również rok 1909, odnoszący się prawdopodobnie do zakończenia wyposażania lub oddania budynku do użytkowania.
Kamienica stanęła przy skrzyżowaniu Corso Italia i Via Matteo Renato Imbriani, na działce cofniętej względem regularnej linii zabudowy ulicy. Wcześniej znajdowało się tam niewielkie rozszerzenie przestrzeni ulicznej, nazywane potocznie Piazza delle Pignatte od odbywającego się w tym miejscu targu naczyń i wyrobów garncarskich.
Projektantem budynku był Romeo Depaoli, jeden z głównych przedstawicieli triesteńskiej odmiany stylu liberty. W swoich realizacjach łączył wpływy włoskiego stylu florealnego, secesji wiedeńskiej i tradycyjnej architektury eklektycznej. W Casa Polacco oraz wcześniejszej Casa Terni-Smolars wypracował własny repertuar rozwiązań dekoracyjnych, określany w literaturze jako charakterystyczny „język depaolowski”.
Pierwotnie parter i antresolę przeznaczono na działalność handlową. W budynku funkcjonował m.in. sklep odzieżowy Grande Salone di Mode, którego wystawy były skierowane w stronę Corso Italia. Według lokalnych opracowań w 1909 roku na fasadzie umieszczono jedną z pierwszych świetlnych reklam sklepowych w Trieście.
W późniejszych okresach lokale na parterze zajmowały różne przedsiębiorstwa, m.in. księgarnia i wydawnictwo noszące nazwę Italo Svevo, salon przedsiębiorstwa ceramicznego Richard-Ginori oraz oddział Banco di Napoli. Zmiany użytkowników nie naruszyły zasadniczego mieszkalno-usługowego przeznaczenia budynku.
Elewacje Casa Polacco poddawano pracom konserwatorskim, obejmującym czyszczenie, wzmacnianie i uzupełnianie dekoracji wykonanych ze sztucznego kamienia. W pracach uczestniczyły wyspecjalizowane przedsiębiorstwa konserwatorskie, a szczególną uwagę poświęcono zachowaniu rzeźb i elementów metalowych fasady.
Architektura Casa Polacco jest budynkiem narożnym o nieregularnym rzucie, wynikającym z kształtu działki i cofnięcia środkowej części elewacji względem zabudowy Corso Italia. Parter i antresola zostały przeznaczone na lokale handlowe i otrzymały rozległe przeszklenia umożliwiające ekspozycję towarów.
Fasady reprezentują triesteńską odmianę secesji, łączącą motywy roślinne, figuralne i geometryczne z tradycyjnym podziałem wielokondygnacyjnej kamienicy. Kompozycję tworzą naprzemiennie wysunięte i cofnięte partie muru, balkony, loggie, kolumny, pilastry oraz dekoracyjne obramienia okien.
Najbardziej charakterystyczną częścią budynku jest zaokrąglony narożnik zwrócony ku skrzyżowaniu Corso Italia i Via Matteo Renato Imbriani. Zastosowane w nim balkony i pionowe podziały elewacji łagodzą przejście pomiędzy obiema fasadami, a jednocześnie podkreślają ekspozycję kamienicy w przestrzeni ulicznej.
Dekoracja fasad obejmuje ornamenty roślinne, wieńce, festony i stylizowane motywy geometryczne. Ważnym elementem są również postacie kobiece wykonane ze sztucznego kamienia, przypisywane rzeźbiarzowi Romeowi Rathmannowi. Figury umieszczono w górnych partiach elewacji oraz przy obramieniach otworów i balkonów.
W projekcie widoczne są wpływy architektury wiedeńskiej, zwłaszcza dzieł Ottona Wagnera i środowiska wiedeńskiej secesji. Depaoli nie kopiował jednak bezpośrednio wzorów austriackich, lecz łączył je z bogatą dekoracyjnością włoskiego stylu florealnego oraz eklektyczną tradycją triesteńskich kamienic końca XIX wieku.
Casa Polacco jest uznawana za jedną z realizacji, w których Depaoli osiągnął największą samodzielność artystyczną. W przeciwieństwie do jego wcześniejszych projektów dekoracja nie stanowi jedynie dodatku do tradycyjnej fasady, lecz współtworzy przestrzenną i światłocieniową kompozycję całego budynku.
Nazwa Nazwa budynku pochodzi od nazwiska inwestorki Giselli Polacco. W literaturze i katalogach obiekt występuje jako Casa Polacco, zgodnie z włoską praktyką określania kamienic miejskich nazwiskiem ich pierwszego właściciela lub zleceniodawcy.
W Trieście istnieje również inny budynek noszący nazwę Casa Polacco, położony przy Via Trento 15 i zaprojektowany w XX wieku przez Raffaella Battigellego.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Kamienice Kategoria:Architektura w Trieście Kategoria:Architektura secesyjna we Włoszech Kategoria:Budynki oddane do użytku w 1908