Oddział Specjalny Żandarmerii Wojskowej w Gliwicach (JW 3940) – samodzielna jednostka manewrowa Żandarmerii Wojskowej, działająca w latach 2005–2011. Oddział był przeznaczony m.in. do działań antyterrorystycznych, stabilizacyjnych oraz operacji poza granicami kraju. Na bazie rozformowanej jednostki utworzono Jednostkę Wojskową AGAT. Formowanie i zmiany organizacyjne W styczniu 2004 i 2005 roku w strukturach Żandarmerii Wojskowej powstały Oddziały Specjalne ŻW – samodzielne komponenty przeznaczone do wykonywania zadań o charakterze policyjno-taktycznym. Ich powstanie było przełomowym wydarzeniem istnienia Żandarmerii Wojskowej. Pomysłodawcą i twórcą Oddziałów Specjalnych ŻW był ówczesny Komendant Główny Żandarmerii Wojskowej gen. dyw. Bogusław Pacek, który tworząc je wzorował się na podobnych jednostkach we FrancjiBogusław Pacek "Oddziały Specjalne Żandarmerii Wojskowej", Wyd. Bellona, 2007, Bogusław Pacek, Jan Suliński "Od Napoleona do III RP. Szkice z dziejów 200 lat Żandarmerii Wojskowej", Wydawca Fundacja "Historia i Kultura", Warszawa 2013, s. 279.
Oddział w Gliwicach został sformowany 1 stycznia 2005 na mocy Rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 28 października 2004 z nazwą Oddział Specjalny Żandarmerii Wojskowej w Gliwicach i był przeznaczony do działań antyterrorystycznych oraz reagowania kryzysowego, a także do udziału w likwidacji skutków klęsk żywiołowych. Jednostka oficjalnie rozpoczęła działalność z dniem 28 stycznia 2005. Oddział stacjonował w Gliwicach, w kompleksie koszarowym przy ul. gen. Władysława Andersa 47. Został on sformowany na bazie rozformowywanego w tym samym czasie 19 batalionu Obrony Terytorialnej, po którym przejął infrastrukturę i obiekty szkoleniowe. Doroczne święto Oddziału ustanowiono na dzień 15 wrześniaDecyzja Nr 324/MON z dnia 23 sierpnia 2006 r.. Sama uroczystość nadania i wręczenia sztandaru odbyła się dwa dni po terminie późniejszego święta – 17 września 2005 w Gliwicach.
Pierwszym komendantem OSŻW w Gliwicach był płk Jarosław Janczewski. Jednostka służbowo podlegała pod Komendę Główną ŻW w Warszawie. Od 2005 Oddział uczestniczył w misjach poza granicami państwa: w Iraku, Libanie, Syrii, Kosowie, Bośni i Hercegowinie, Afganistanie, w Czadzie oraz w operacji Unii Europejskiej w Demokratycznej Republice Konga. Od lipca 2006 komendantem Oddziału był płk Dariusz Siekiera. W marcu 2007 Oddział pod jego dowodzeniem został wyróżniony przez Ministra Obrony Narodowej „Znakiem Honorowym Sił Zbrojnych”. Kompania z oddziału w Gliwicach do 2011 wchodziła w skład Wielonarodowego Batalionu Policji Wojskowej, którego pierwszym dowódcą był ppłk Rajmund Ćwiok. 30 czerwca 2011 rozformowano OSŻW w Gliwicach, a 1 lipca 2011 na jego bazie sformowana została Jednostka Wojskowa AGAT, która przejęła infrastrukturę oraz numer JW 3940. Symbole Oddziału Sztandar
17 września 2005 Oddział Specjalny Żandarmerii Wojskowej w Gliwicach otrzymał sztandar. Uroczystość wręczenia odbyła się w obecności dowództwa ŻW oraz lokalnych władz. Przewodniczącym Społecznego Komitetu Ufundowania Sztandaru był gliwicki prezydent Zygmunt Frankiewicz. Matką chrzestną sztandaru była ppor. Agnieszka Maciejewska, dowódca 3 plutonu 1 kompanii manewrowej gliwickiej jednostki oraz gen. bryg. Krzysztof Busz, zastępca komendanta głównego Żandarmerii Wojskowej. Podczas uroczystości płk. dypl. Jarosław Janczewski przekazał sztandar jednostki dla pocztu sztandarowego.
Płat sztandaru stanowiła biała tkanina w kształcie kwadratu o wymiarach 75×75 cm, po której obu stronach znajduje się krzyż kawalerski wykonany z tkaniny czerwonej. Jeden bok sztandaru wszyty jest w białą skórę, którą przymocowano do drzewca. Boki sztandaru obszyte są złotą frędzlą. Na stronie głównej płata (awersie), pośrodku krzyża kawalerskiego, znajdują się dwie gałązki wawrzynu, haftowane złotym szychem. Pośrodku wieńca umieszczony jest wizerunek Orła Białego z głową zwróconą do drzewca. W rogach płata, wewnątrz mniejszych wieńców z wawrzynu, umieszczone są litery stanowiące skrót nazwy formacji lub numer jednostki wojskowej. Na stronie odwrotnej płata (rewersie), pośrodku krzyża kawalerskiego, znajduje się haftowany złotym szychem napis „BÓG HONOR OJCZYZNA” umieszczony wewnątrz wieńca z wawrzynu. W rogach płata umieszczone są cztery mniejsze wieńce wawrzynu, a w ich polach odwzorowano symbole tożsamościowe formacji oraz regionu: wizerunek odznaki pamiątkowej Żandarmerii Wojskowej, odwzorowanie herbu Gliwic (miasta stacjonowania jednostki), symbole upamiętniające tradycje bojowe lub specyfikę działań specjalnych oddziału.
Drzewce sztandaru były wykonane z drewna i zwieńczone metalową głowicą w kształcie stylizowanego Orła Białego, posadowionego na cokole z wyrytym skrótem nazwy jednostki. Sztandar został uroczyście wycofany z użytku 30 czerwca 2011, w dniu rozformowania oddziału. mały|prawo|200px|Oznaka rozpoznawcza ŻW Odznaka pamiątkowa Decyzją Nr 346/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 września 2006 r. (Dz.Urz.MON.2006.17.213) wprowadzono odznakę pamiątkową oraz oznakę rozpoznawczą (naszywkę na mundur) Oddziału Specjalnego Żandarmerii Wojskowej w Gliwicach.
Odznaka o wymiarach 40×40 mm ma kształt krzyża maltańskiego o ramionach pokrytych szkarłatną emalią z żółto-zielonym obrzeżem, co stanowi odniesienie do historycznych barw Żandarmerii Wojskowej. Ramiona krzyża są złączone oksydowanym wieńcem z liści laurowych i dębowych, symbolizujących sławę oraz męstwo wojenne. W centralnej części krzyża nałożony jest historyczny symbol Żandarmerii Wojskowej – wizerunek hełmu Dywizjonu Karabinierów Konnych z okresu powstania listopadowego, wsparty na pękających granatach, wykonany w kolorze oksydowanego srebra.
Na ramionach krzyża umieszczono elementy identyfikujące jednostkę oraz miejsce jej stacjonowania: na górnym ramieniu umieszczona jest litera O, na lewym ramieniu umieszczona jest litera S, na prawym ramieniu umieszczona jest litera Ż, na dolnym ramieniu umieszczona jest litera W oraz nałożone odwzorowanie herbu miasta Gliwice. Struktura organizacyjna (2005) Struktura organizacyjna Oddziału Specjalnego ŻWZarządzenie Nr 15/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 27 maja 2004 r. zmieniające zarządzenie w sprawie terenowych jednostek organizacyjnych Żandarmerii Wojskowej (Dz. Urz. MON Nr 6, poz. 56).: Komenda Oddziału specjalnego ŻW; Wydział Ogólny; Sekcja personalno-organizacyjna, Sekcja wychowawcza, Wydział Ochrony; Sekcja wewnętrzna i ochrony informacji niejawnych Wydział Działań Specjalnych; Sekcja Transportu Ochronnego; Sekcja Rozpoznania Pirotechniczno-Radiologicznego. Zadania Oddziału Do zadań Oddziału m.in. należało: wykonywanie zadań właściwych dla Żandarmerii Wojskowej, zapewnianie wsparcia policyjnego jednostkom Sił Zbrojnych RP biorących udział w operacjach połączonych, udział w misjach stabilizacyjnych i pokojowych, patrolowanie, zwalczanie przemytu broni i materiałów wybuchowych, zapewnienie bezpieczeństwa przedstawicielom ONZ i pracownikom misji humanitarnych, udział w operacjach ratowniczych i humanitarnych, udział w akcjach prowadzonych m.in. przez ONZ, NATO, UE i OBWE mających na celu zapobieganie aktom terroru, wspieranie jednostek MSWiA w sytuacjach kryzysowych, stanowiących zagrożenie bezpieczeństwa i porządku publicznego. Uzbrojenie i wyposażenie Oddział miał m.in. uzbrojenie:
pojazdy opancerzone MRAP samochody terenowe HMMWV M1151A1 w/B1 samochody lekko opancerzone SCAM SM TM63/Dzik II Gucio terenowy interwencyjny wóz dowodzenia TIWD SCAM pojazdy interwencyjne Land Rover pojazdy interwencyjne Daewoo Nubira pojazd interwencyjny Daewoo Lublin II 3324 pojazd interwencyjny Opel F7 1.9 TDI samochody terenowe Honker samochód interwencyjny Land Rover Defender 110 SW 2.5 TD5 wersja Soft Top pistolety Glock 17 pistolety maszynowe PM-98 Glauberyt, MP5A3 i MP5K karabinki automatyczne: wz. 96 Beryl, wz. 96 Mini-Beryl, Heckler G36 (głównie w wersjach kompaktowych G36K/G36C) karabiny wyborowe Sako TRG-22 uniwersalne karabiny maszynowe UKM-2000 oraz strzelby gładkolufowe Mossberg 500 hełmy kompozytowe o wysokim stopniu ochrony balistycznej, zestaw ochronny ciężki z tarczą i chełmem z przyłbicą wykorzystywany do kontroli tłumu tzw. Riot control podczas działań plutonów manewrowych Oddziału w rejonie misji oraz inny sprzęt.
Działania Oddziału Lata 2005–2007 thumb|right|250px|Polscy żandarmi, w tym z Oddziału Specjalnego Żandarmerii Wojskowej w Gliwicach byli w Demokratycznej Republice Konga w ramach misji PKW Kongo (2006) 28 stycznia 2005 w Gliwicach odbyło się uroczyste otwarcie gliwickiego Oddziału Specjalnego, którego dokonał Komendant Główny ŻW gen. bryg. dr Bogusław Pacek. Komendantem OSŻW w Gliwicach został płk Jarosław Janczewski, a szefem sztabu w tej jednostce mianowano ppłk. Adama Jaskułę. W dniach 22–24 sierpnia 2005 w Trenczynie (Słowacja) zastępca komendanta ppłk Marek Sielski uczestniczył w spotkaniu roboczym z przedstawicielami słowackiej policji wojskowej i delegacją włoskiej Arma dei Carabinieri. W dniu 17 września 2005 odbyła się uroczystość przekazania sztandaru Oddziałowi Specjalnemu Żandarmerii Wojskowej w Gliwicach. Do końca 2005 w ramach zobowiązań 16. szczytu NATO trwał proces wydzielania sił i środków z OS ŻW w Gliwicach do powstającego we współpracy międzynarodowej Wielonarodowego Batalionu Policji Wojskowej dla potrzeb NATO. W roku 2006 Oddział brał czynny udział w akcji ratunkowej podczas katastrofy budowlanej na terenie Międzynarodowych Targów Katowickich.
29 stycznia 2006 Oddział skierował do udziału w akcji ratowniczej dwie zmiany, gdzie pierwszą zmianą dowodził ppłk Dariusz Siekiera, a drugą ppłk Adam Jaskuła. Od 19 czerwca 2006 do 1 grudnia 2006 dwa plutony manewrowe z Oddziału Specjalnego Żandarmerii Wojskowej z Gliwic uczestniczyły w operacji wojskowej Unii Europejskiej w Demokratycznej Republice Konga oraz Republice Gabońskiej w ramach misji PKW Kongo. Polscy żandarmi ochraniali przedstawicieli Unii Europejskiej, chcących doprowadzić do zawieszenia broni i wyprowadzić personel międzynarodowy ze strefy walk, często przejeżdżając obok ostrzeliwanych pozycji. Dowódcą polskiego kontyngentu w Kongo był ppłk Marek Gryga, specjalista z Oddziału Operacyjnego KGŻW. W składzie kontyngentu wchodziły m.in dwa plutony manewrowe (OS ŻW Gliwice), pluton specjalny (OS ŻW Warszawa), grupa łączności (1 Pułk Specjalny Komandosów), Narodowy Element Wsparcia (10 Brygada Logistyczna). Polski kontyngent był zakwaterowany Kinszasie. Oficjalne powitanie kontyngentu nastąpiło w Warszawie 21 grudnia 2006.
W dniach 8–12 stycznia 2007 w Afganistanie żandarmi z Oddziału w Gliwicach, wchodzący w skład X zmiany PKW w Afganistanie, przeprowadzili wspólnie z amerykańskimi żołnierzami z Task Force Gauntlet szkolenie przygotowujące afgańską armię do wykonywania zadań związanych z ochroną i obroną bazy. W marcu 2007 podczas dorocznej odprawy kierowniczej kadry MON i Sił Zbrojnych RP minister obrony narodowej Aleksander Szczygło na podstawie decyzji nr 78/MON z 23 lutego 2007 w obecności prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego wyróżnił Oddział Specjalny Żandarmerii Wojskowej w Gliwicach tytułem honorowym „Znakiem Honorowym Sił Zbrojnych”.