thumb thumb|Szkic rozmieszczenia 9 batalionu celnego „Dukszty” 9 Batalion Celny – jednostka organizacyjna formacji granicznych II Rzeczypospolitej.
Formowanie i zmiany organizacyjne Na podstawie rozkazu Ministra Spraw Wojskowych nr 3046/Org z dnia 24 marca 1921 w miejsce batalionów wartowniczych i batalionów etapowych utworzone zostały bataliony celne. 9 batalion celny powstał w granicach DOG Kraków, a zorganizowano go na bazie 4/V batalionu wartowniczego. Etat batalionu wynosił 14 oficerów i 600 szeregowych. Podlegał Komendzie Głównej Batalionów Celnych, a pod względem politycznym Ministrowi Spraw Wewnętrznych.
Mimo że batalion był w całym tego słowa znaczeniu oddziałem wojskowym, nie wchodził on w skład pokojowego etatu armii. Uniemożliwiało to uzupełnianie z normalnego poboru rekruta. Ministerstwo Spraw Wojskowych zarówno przy ich formowaniu, jak i uzupełnianiu przydzielało mu często żołnierzy podlegających zwolnieniu, oficerów rezerwy oraz szeregowców i oficerów zakwalifikowanych przez dowództwa okręgów generalnych jako nie nadających się do dalszej służby wojskowej. Po sformowaniu dowództwo batalionu stacjonowało w Oświecimiu. Swoje kompanie batalion rozmieścił w Jaworzynie, Oświęcimiu, Dziedzicach i Strumieniu. Rozkazem tajnym nr 10 z 7 października 1921 Komendant Główny Batalionów Celnych nakazał likwidację batalionów nr 14., 17. i 18. W myśl tego rozkazu 14 batalion celny miał przekazać swoją 3 kompanię do 9 batalionu celnego w Oświęcimiu. W dniu 28 października wszystkie kompanie rozformowywanych batalionów winny odejść do miejsc nowego przeznaczenia.
W listopadzie 1921 Ministerstwo Spraw Wewnętrznych postanowiło powołać brygady celne. 9 batalion celny powstał na bazie 4/V batalionu wartowniczego. Wszedł w struktury 2 Brygady Celnej.
W czerwcu 1922 przestała istnieć celna granica polsko-śląska na odcinku przyznanym Rzeczypospolitej. Zatem jej ochrona stała się bezprzedmiotowa. 9 batalion celny otrzymał zadanie zgrupować wszystkie kompanie w miejscu postoju dowództwa, odtworzyć zdolność bojową i być w gotowości do przerzutu na inny odcinek.
W sierpniu 1922 batalion przegrupował się na granice wschodnią. Sztab batalionu rozlokował się w Duksztach, a jego kompanie w Smołwach, majątku Dukszty, Zygunach i Duksztach.
Wykonując postanowienia uchwały Rady Ministrów z 23 maja 1922, Minister Spraw Wewnętrznych rozkazem z 9 listopada 1922 zmienił nazwę „Baony Celne” na „Straż Graniczna”. Wprowadził jednocześnie w formacji nową organizację wewnętrzną. 9 batalion celny przemianowany został na 9 batalion Straży Granicznej.
Służba celna Odcinek batalionowy podzielony był na cztery pododcinki, które obsadzały kompanie wystawiające posterunki i patrole. Posterunki wystawiano wzdłuż linii granicznej w taki sposób, by mogły się nawzajem widzieć w dzień. W tym zakresie batalion współpracował z posterunkami i patrolami Policji Państwowej. Współpraca polegała na tym, że te pierwsze wystawiały wzdłuż linii granicznej stale posterunki i patrole, natomiast policja tworzyła je w głębi strefy, poza linią graniczną. W zakresie ochrony granicy batalion podlegał staroście.
Latem 1922 9 batalion celny przejął od IV Łódzkiego batalionu etapowego odcinek Dukszty.
Sąsiednie bataliony 4 batalion celny w Sosnowcu ⇔ 7 batalion celny w Żywcu – VI 1921WIG – mapa operacyjna Polski 1:300 000 43 batalion celny ⇔ 43 batalion celny − VIII 1922
Kadra batalionu
Dowódcy batalionu stopieńimię i nazwiskookres pełnienia służbykolejne stanowiskomjr Zygmunt Szymonowicz z 4 pspodhVI 1921 – VII 1922kpt. Józef Jan Kozioł z 1 pspodh od VIII – X 1922
Struktura organizacyjna Ordre de Bataille 9 batalionu celnego w Oświęcimiu na dzień 1 czerwca 1921kompanie1. Jaworzno2. Oświęcim3. DziedziceplacówkiJezorChełmekJaniszowice IWysoki BrzegGorzówJaniszowice młynWęglarkaBabiceKaniów DankowskiJeleńChropanMały KaniówDąbGłowyŻebraczeHarmężeKaniów dwórZieleniecRenardowiceOblaskZabrzeg Ordre de Bataille 9 batalionu celnego w Oświęcimiu na dzień 1 lutego 1922kompanie1. Jaworzno2. Bobrek3. Dziedzice4. OświęcimplacówkiWysoki BrzegMłynyMały KaniówGłowyWęglarkaChełmekŻebraczeHarmezeJeleńGorzówRenardowiceZieleniecDąbBronkowiceOblaskJaniszowice IBabiceZabrzegJaniszowice IIChropanDankowski KaniówOrdre de Bataille 9 batalionu celnego w Duksztach na dzień 1 września 1922kompanie1. Smołwy2. maj. Dukszty3. Zyguny4. DuksztyplacówkiŻegieszkiPunłupyZygunyDworyszczeŁapoliszkiGajlobynkiMejluryAntonowoPankszłeliszkiKozaczunyGrudziszkiAlejunyPodobinkaTaborKozaczyznaJankowszczyznaSmołwyWygódkaPaszymiski
Przypisy
Bibliografia
(sygn.110/350 i 110/351)
Kategoria:Bataliony celne Kategoria:Polskie jednostki graniczne rozwiązane w 1922 Kategoria:Polskie jednostki graniczne utworzone w 1921 Kategoria:Wojsko Polskie II Rzeczypospolitej w Oświęcimiu Kategoria:Dukszty