Тэхналогія аплятання бяростай ганчарнага посуду ў Віцебскай вобласці — традыцыйны рамесны прыём умацавання і дэкаратыўнага аздаблення керамічнага посуду (гаршкоў, збаноў, кубкаў) шляхам аплятання яго палоскамі бяросты. Элемент уключаны ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб’ект нематэрыяльнай культурнай спадчыны.Інвентар нематэрыяльнай культурнай спадчыны Рэспублікі Беларусь. У народным асяроддзі выкарыстоўваюцца таксама лакальныя найменні, звязаныя з аплеценымі вырабамі (напрыклад, «берасцянік»).

Гісторыя Аплятанне ганчарнага посуду бяростай вядомае на тэрыторыі Беларусі з даўніх часоў. Археалагічныя знаходкі сведчаць пра існаванне аплеценых сасудаў ужо ў познім сярэднявеччы (XV—XVI стст.).

Пісьмовыя крыніцы канца XIX — пачатку XX стагоддзя таксама фіксуюць выкарыстанне бяросты для рамонту і ўмацавання керамічнага посуду.Інвентар нематэрыяльнай культурнай спадчыны Рэспублікі Беларусь.

На Віцебшчыне гэтая традыцыя набыла лакальныя асаблівасці і стала часткай паўсядзённай гаспадарчай культуры. Апляценне выконвала не толькі дэкаратыўную, але і практычную функцыю.

Тэхналогія Для аплятання выкарыстоўваюцца тонкія палоскі бяросты, якія пераплятаюцца вакол ганчарнага вырабу, утвараючы трывалую і эластычную канструкцыю.

У ранніх варыянтах палоскі замацоўваліся пры дапамозе шнура, працягнутага праз спецыяльна зробленыя адтуліны ў сценках посуду. Пазней атрымалі распаўсюджанне спосабы аплятання без свідравання керамікі.

Аплётка:

умацоўвала сценкі посуду; памяншала цеплаправоднасць; абараняла ад пашкоджанняў пры транспарціроўцы; надавала вырабу дэкаратыўную выразнасць.Інвентар нематэрыяльнай культурнай спадчыны Рэспублікі Беларусь.

Пашырэнне Элемент зафіксаваны ў шэрагу раёнаў Віцебскай вобласці: Браслаўскім, Гарадоцкім, Глыбоцкім, Лепельскім, Мёрскім, Сенненскім і Шаркаўшчынскім, а таксама ў горадзе Віцебску.

Найбольш кампактны арэал бытавання традыцыі адзначаецца ў заходняй частцы Беларускага Паазер’я.Інвентар нематэрыяльнай культурнай спадчыны Рэспублікі Беларусь.

Сучасны стан і ахова Традыцыя падтрымліваецца як прафесійнымі майстрамі, так і носьбітамі народных рамёстваў. Праводзяцца майстар-класы, выставы і конкурсы ганчарнага мастацтва, у межах якіх дэманструецца тэхналогія аплятання бяростай.

27 снежня 2023 года элемент быў уключаны ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь (шыфр 23БК000179). Уключэнне накіравана на захаванне, вывучэнне і перадачу традыцыйных ведаў наступным пакаленням.Інвентар нематэрыяльнай культурнай спадчыны Рэспублікі Беларусь. Куратарам элемента з’яўляецца ўстанова культуры «Віцебскі абласны метадычны цэнтр народнай творчасці».Інвентар нематэрыяльнай культурнай спадчыны Рэспублікі Беларусь.

Крыніцы https://living-heritage.by — Інвентар нематэрыяльнай культурнай спадчыны Рэспублікі Беларусь

Заўвагі

Катэгорыя:Нематэрыяльная культурная спадчына Беларусі Катэгорыя:Культура Віцебскай вобласці Катэгорыя:Ганчарства