Галі́на Мішкіне́не (дзявочае прозвішча Александро́віч, ; ) — літоўская вучоная, ўсходазнавец, цюрколаг, славіст і перакладчыца. Доктар гуманітарных навук (1998), дацэнт Віленскага ўніверсітэта, галоўны навуковы супрацоўнік Цэнтра даследавання пісьмовай спадчыны Інстытута літоўскай мовы. Адна з асноўных сучасных даследчыц рукапіснай спадчыны беларуска-літоўскіх татар, у прыватнасці славянамоўных рукапісаў, напісаных арабскім пісьмом, даследчыца кітабістыкі.
Біяграфія Нарадзілася 29 красавіка 1966 года ў Ігналіне Літоўскай ССР у сям’і літоўскіх татар, у якой захоўваліся мусульманскія рэлігійныя і сямейныя традыцыі. Пры нараджэнні падчас мусульманскага абраду атрымала таксама імя Галіфа. Яе дзед Мустафа Александровіч быў майстрам па апрацоўцы скуры; бабуля Алена Палтаржыцкая паходзіла з татарскага роду Палтаржыцкіх, а яе маці Мар’ям Палтаржыцкая навучала дзяцей чытанню Карана і мусульманскім абрадам. Маці Галіны, Танзіля Александровіч (1945—1992), скончыла Віленскі педагагічны інстытут па спецыяльнасцях «біялогія» і «хімія» і працавала настаўніцай у сярэдняй школе Ігналіны.
У 1983 годзе скончыла сярэднюю школу ў Ігналіне з залатым медалём і паступіла на філалагічны факультэт Віленскага ўніверсітэта, дзе ў 1983—1988 гадах вывучала рускую мову і літаратуру. У час вучобы прафесар Валерый Мікалаевіч Чэкман прапанаваў ёй заняцца гісторыяй і пісьмовай спадчынай літоўскіх татар — славянамоўнымі тэкстамі, запісанымі арабскім пісьмом.
У 1991—1995 гадах вучылася ў дактарантуры Віленскага ўніверсітэта. 30 чэрвеня 1998 года абараніла дысертацыю на ступень доктара гуманітарных навук «Найстаражытнейшыя рукапісы літоўскіх татар (Графіка. Транслітарацыя. Пераклад. Структура і змест тэкстаў)» (); навуковым кіраўніком быў Валерый Чэкман. У 2001 годзе даследаванне было выдадзена асобнай манаграфіяй у выдавецтве Віленскага ўніверсітэта.
У 1996 годзе праходзіла трохмесячную стажыроўку на факультэце неафілалогіі Варшаўскага ўніверсітэта, у 1997 годзе — двухмесячную ў Стамбульскім універсітэце, у 1998—1999 гадах — дзевяцімесячную на факультэце мовы, гісторыі і геаграфіі Анкарскага ўніверсітэта. У 2003 годзе стажыравалася на факультэце турэцкай філалогіі Ягелонскага ўніверсітэта ў Кракаве, у 2004 годзе прайшла курсы павышэння кваліфікацыі выкладчыкаў турэцкай мовы ў Ізміры.
Муж — Вітаўтас Мішкініс, інжынер-цеплатэхнік; у сям’і двое сыноў.
Навуковая і выкладчыцкая дзейнасць З 1989 года Мішкінене працуе ў Віленскім універсітэце. З 2007 года таксама працуе ў Інстытуце літоўскай мовы: спачатку ў аддзеле анамастыкі, пазней у Цэнтры даследавання пісьмовай спадчыны, дзе займае пасаду галоўнага навуковага супрацоўніка. У Віленскім універсітэце мае пасаду дацэнта Інстытута балтыйскіх моў і культур філалагічнага факультэта.
Асноўныя напрамкі яе даследаванняў — рукапісная спадчына татар былога Вялікага Княства Літоўскага, славянамоўныя, арабскія і цюркскія тэксты ў арабскай графіцы, моўныя і культурныя кантакты, гісторыя цюркалогіі, турэцкая літаратура і культура, а таксама выкладанне турэцкай мовы. Асаблівае месца займаюць беларускія і польскія тэксты ў рукапісах літоўскіх татар, іх графіка, транслітарацыя, лексіка, структура, крыніцы і тэксталагічныя сувязі.
Адным з першых буйных вынікаў яе працы стала манаграфія Seniausieji Lietuvos totorių rankraščiai (2001), у якой былі комплексна даследаваны раннія рукапісы літоўскіх татар. У 2005 годзе разам з Сігітай Намавічутэ і Кацярынай Пакроўскай падрыхтавала Каталог арабскоалфавитных рукописей литовских татар, што спрыяла сістэматызацыі вядомага корпусу рукапісных помнікаў. Пазней Мішкінене апісвала рукапісы таксама ў зборах Брытанскай бібліятэкі, Беларускай бібліятэкі і музея імя Францыска Скарыны ў Лондане, Варшаўскага ўніверсітэта і прыватных калекцыях.
Важнае месца ў яе даследаваннях займае кітаб Івана Луцкевіча. У 2009 годзе падрыхтавала 800-старонкавае навуковае выданне Ivano Laucevičiaus kitabas. Lietuvos totorių kultūros paminklas, у якім былі змешчаны даследчая прадмова, факсіміле рукапісу, транслітарацыя тэкстаў, пераклады на літоўскую і рускую мовы, а таксама паказальнікі тэрмінаў, паняццяў, асабовых і геаграфічных назваў. У 2021 годзе выйшла дапоўненае англамоўнае выданне The Kitab of Ivan Lutskevich a Monument of Lithuanian Tatar Culture з англійскім перакладам поўнага транслітараванага тэксту.
Мішкінене развіла тэксталагічны напрамак кітабістыкі. У працы 2013 года на матэрыяле васьмі спісаў легенды «Мірадж» да тэкстаў татарскіх кітабаў былі ўпершыню сістэмна прыменены метады класічнай тэксталогіі: выяўленне розных спісаў аднаго твора, супастаўленне іх зместу і моўнага афармлення, аналіз структуры і пабудова суадносін паміж спісамі. Пазней яна прымяняла тэксталагічны аналіз да іншых сюжэтаў і жанраў кітабаў, у тым ліку дыялогу прарока Мухамеда з шайтанам, пахавальнага абраду, сказанняў з кітабаў Івана Луцкевіча і Абрагама Карыцкага.
У працах Мішкінене істотнае месца займае і беларуская частка рукапіснай спадчыны. Яна даследавала рукапісы, што захоўваюцца ў беларускіх зборах, а ў 2022 годзе апублікавала даследаванне 16-й суры Ан-Нахль паводле Мінскага тафсіра 1686 года ў крытычным выданні татарскага перакладу Карана.
Мішкінене ўдзельнічала ў міжнародных праектах па вывучэнні пісьмовай спадчыны ВКЛ: у праектах Lituanika: LDK etnokonfesinių mažumų raštijos paveldas (2007—2008) і яго працягу (2009—2011), праекце па вывучэнні славянскага пісьменства ВКЛ (2012—2014), а ў 2013—2016 і 2018—2021 гадах — у праекце Tefsir, прысвечаным філалагічнаму і гістарычнаму даследаванню і крытычнаму выданню татарскага перакладу Карана на польскую мову XVI стагоддзя. У 2024—2026 гадах з’яўляецца каардынатарам і навуковым рэдактарам праекта Tefsir of the Tatars of the Grand Duchy of Lithuania: A sixteenth- to early seventeenth-century Polish translation of the Qur’an. Volume 1: Philological and historical commentary, які ажыццяўляюць Інстытут літоўскай мовы і Універсітэт Мікалая Каперніка ў Торуні для выдавецтва Brill.
У 2023 годзе была адным з арганізатараў міжнароднай канферэнцыі Kitabistika – tyrimų metodologija ir šaltinių publikavimas у Віленскім універсітэце, прысвечанай 55-годдзю выхаду манаграфіі Антона Антановіча 1968 года і 85-годдзю Валерыя Чэкмана. Канферэнцыя была прысвечана, сярод іншага, пераемнасці і супрацоўніцтву віленскай і торунскай школ кітабістыкі. З 2025 года Мішкінене — намеснік старшыні Камісіі па кітабістычных даследаваннях пры Міжнародным камітэце славістаў.
Навуковая пераемнасць і вучні Навуковым кіраўніком Мішкінене быў Валерый Чэкман. У гісторыі віленскай кітабістыкі Чэкман разглядаецца як першы працягвальнік даследаванняў Антона Антановіча пасля смерці апошняга; як навуковы кіраўнік ён падрыхтаваў Мішкінене да даследавання татарскай рукапіснай спадчыны. Сама Мішкінене асабіста з Антановічам не працавала, аднак праз навуковае кіраўніцтва Чэкмана працягнула створаны Антановічам у Вільні кірунак сістэмнага вывучэння беларускіх і польскіх тэкстаў татар ВКЛ, напісаных арабскім пісьмом.
Мішкінене кіруе студэнцкімі і дысертацыйнымі даследаваннямі па моўных і культурных кантактах і пісьмовай спадчыне. З 2021 года яна з’яўляецца навуковым кіраўніком дактаранткі Цэнтра даследавання пісьмовай спадчыны Інстытута літоўскай мовы Марыі Каніцкай (), тэма даследавання якой — «Сувязі моў і культур». У нарысе Даніі Західулінай таксама адзначаецца, што Мішкінене выступала навуковым кансультантам беларускай даследчыцы гісторыі татар Зарыны Канапацкай; пад яе кіраўніцтвам рыхтаваліся бакалаўрскія і магістарскія працы па асобных праблемах татарскай пісьмовай спадчыны.
Выкладчыцкая дзейнасць У Віленскім універсітэце выкладае гісторыю і культуру Турцыі, гісторыю турэцкай мовы, турэцкую літаратуру XIX—XX стагоддзяў, курс пра іслам і хрысціянскую культуру, цюркскія культурныя супольнасці Літвы, моўныя кантакты ў Літве, а таксама спецыяльны курс па пісьменстве ВКЛ арабскім пісьмом. Пасля стажыроўкі ў Анкарскім універсітэце ўдзельнічала ў развіцці ў Віленскім універсітэце праграм, звязаных з турэцкай мовай і цюркалогіяй; у 2001 годзе пачала дзейнічаць праграма «Літоўская філалогія і замежная (турэцкая) мова», у 2008 годзе — праграма «Азіяцкія даследаванні (цюркалогія)».
Грамадская дзейнасць і пераклады 17 лістапада 2004 года была заснавана Супольнасць татар Віленскага павета (); з часу яе заснавання Мішкінене ўзначальвае арганізацыю. Супольнасць займаецца захаваннем культурнай і рэлігійнай спадчыны літоўскіх татар, выдавецкай і асветніцкай працай; пры ўдзеле Мішкінене арганізоўваліся міжнародныя навуковыя канферэнцыі, выставы татарскіх рукапісаў і выданні, прысвечаныя гісторыі татар Літвы.
3 красавіка 2013 года Мішкінене як прадстаўніца татарскай супольнасці была абрана старшынёй Савета нацыянальных супольнасцей Літвы і ўзначальвала яго да 2015 года; у 2015 годзе на наступны тэрмін старшынёй была абрана прадстаўніца латышскай супольнасці Гунта Роне. З 2012 года яна таксама ўваходзіць у Літоўскі нацыянальны камітэт праграмы ЮНЕСКА «Памяць свету», з 2019 года — у Этналінгвістычную камісію пры Міжнародным камітэце славістаў.
У 2016 годзе Сусветны кангрэс татар узнагародзіў яе медалём «За вялікія заслугі перад татарскай нацыяй».
Акрамя навуковай працы, Мішкінене займаецца мастацкім перакладам з турэцкай мовы на літоўскую. Яна пераклала, сярод іншага, раман Архана Памука Kara Kitap (літ. Juodoji knyga, 2005), раман Айшэ Кулін Sevdalinka (2006), а таксама творы Аслы Эрдаган, Махіра Озташа і Нешэ Яшын.
Выбраная бібліяграфія Бібліяграфія навуковых прац, падрыхтаваных і адрэдагаваных выданняў Мішкінене ўключае працы па кітабістыцы, цюркалогіі, гісторыі і культуры татар, моўных кантактах і турэцкай літаратуры.
Манаграфіі, выданні крыніц і каталогі Кiтаб з фондаў Казанскага Ўнiвэрсытэту (№ 1446) // Запiсы. Беларускi iнстытут навукi й мастацтва. — Вып. 21. — New York, 1994. — С. 76—112. Турэцка-беларускi размоўнiк 1836 году з збораў Нацыянальнага Музэю Лiтоўскай Рэспублiкi ў Вiльнi / Г. Александровіч-Мішкінене, С. Шупа. — New York, 1995. — 62 с. Seniausieji Lietuvos totorių rankraščiai (Grafika. Transliteracija. Vertimas. Tekstų struktūra ir turinys). — Vilnius: Vilniaus universiteto leidykla, 2001. — 263 p. — ISBN 9986-19-419-9. Lietuviški–turkiški pasikalbėjimai. Turkų–lietuvių žodynas. Litvanca–Türkçe konuşma kılavuzu. Türkçe–Litvanca sözlük. — Vilnius: Vilniaus universiteto leidykla, 2002. — 243 p. — ISBN 9986-19-467-9. Каталог арабскоалфавитных рукописей литовских татар / Г. Мишкинене, С. Намавичюте, Е. Покровская. — Вильнюс: Издательство Вильнюсского университета, 2005. — 138 с. — ISBN 9986-19-730-9. Turkų–lenkų kalbų žodynėlis iš Lietuvos totorių rankraščio (1840) / Galina Miškinienė, Nesrin Güllüdağ. — Vilnius: Lietuvių kalbos institutas, 2008. — 176 p. — ISBN 978-609-411-015-3. Ivano Laucevičiaus kitabas. Lietuvos totorių kultūros paminklas. — Vilnius: Lietuvių kalbos institutas, 2009. — 800 p. — ISBN 978-609-411-030-6. The Kitab of Ivan Lutskevich a Monument of Lithuanian Tatar Culture. — Vilnius: Lietuvių kalbos institutas, 2021. — 668 p. — ISBN 978-609-411-301-7.
Падрыхтаваныя і адрэдагаваныя выданні Istorijos studijos 6: Orientas Lietuvos Didžiosios Kunigaikštijos tradicijoje: totoriai ir karaimai / sud. T. Bairašauskaitė, H. Kobeckaitė, G. Miškinienė. — Vilnius, 2008. — ISBN 978-9955-33-346-3. Bibliotheca Archivi Lithuanici 7: Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės kalbos, kultūros ir raštijos tradicijos / sud. S. Temčinas, N. Morozova, G. Miškinienė, M. Čistiakova. — Vilnius, 2009. Lietuvos istorijos studijos 11: Tiurkų istorija ir kultūra Lietuvoje / sud. T. Bairašauskaitė, G. Miškinienė. — Vilnius, 2014. Tatarskie dziedzictwo kulturowe. T. 1: Rękopiśmienne księgi religijne. 50 lat kitabistyki / red. Joanna Kulwicka-Kamińska, Czesław Łapicz, Galina Miškinienė. — Toruń, 2018. — ISBN 978-83-66220-75-1. Tatarskie dziedzictwo kulturowe. T. 2: Historia. Literatura. Sztuka / red. Joanna Kulwicka-Kamińska, Czesław Łapicz, Galina Miškinienė. — Toruń, 2018. — ISBN 978-83-66220-75-1.