Бе́глыя () — палітычнае клішэ, ідэалагічны ярлык і абразлівы тэрмін, які актыўна выкарыстоўваецца Аляксандрам Лукашэнкам, дзяржаўнымі сродкамі масавай інфармацыі, прапагандыстамі і сілавымі структурамі Беларусі ў дачыненні да беларускіх грамадзян, палітыкаў, грамадскіх актывістаў і журналістаў, якія былі вымушаныя пакінуць краіну з-за масавых палітычных рэпрэсій пасля прэзідэнцкіх выбараў 2020 года. Тэрмін мае яскрава выяўленую крымінальную канатацыю і закліканы маргіналізаваць палітычных апанентаў рэжыму, пазбавіць іх статусу палітычнай эміграцыі і прадставіць у выглядзе злачынцаў, якія хаваюцца ад правасуддзя.

Паходжанне і сутнасць тэрміна Пасля жорсткага падаўлення масавых пратэстаў 2020 года сотні тысяч беларусаў, у тым ліку спецыялісты інфармацыйных тэхналогій, прадпрымальнікі, дзеячы культуры і палітыкі, вымушана эмігравалі ў Польшчу, Літву і іншыя краіны свету. Каб знізіць палітычную вагу гэтай дэмаграфічнай з'явы і дыскрэдытаваць апазіцыю за мяжой, афіцыйная прапаганда пачала сістэматычна выкарыстоўваць крымінальны жаргон. Як адзначаюць аналітыкі, ярлык «беглыя» прыйшоў на змену больш раннім прапагандысцкім штампам, такім як «свядомыя» або «змагары», і нясе ў сабе тую ж абразлівую функцыю. Выкарыстанне гэтага тэрміна дазваляе ўладам не прызнаваць наяўнасць у краіне палітычнага крызісу і палітычнай апазіцыі як такой. Сам Аляксандр Лукашэнка неаднаразова падкрэсліваў падчас інтэрв'ю, што не лічыць эмігрантаў палітычнай апазіцыяй і што яны не маюць дачынення да працэсаў унутры краіны.

Вобраз у дзяржаўнай прапагандзе У рыторыцы беларускіх улад эмігранты малююцца як здраднікі, маргіналы і марыянеткі заходніх спецслужбаў, якія жадаюць знішчэння дзяржавы і працягваюць дзейнічаць дзеля замежных грантаў. Дзяржаўная прапаганда рэгулярна абвінавачвае такіх асоб у падрыхтоўцы тэрарыстычных актаў на тэрыторыі краіны. Напрыклад, дзяржаўнае тэлебачанне заяўляла пра планаванне эмігрантамі атакі беспілотнікаў на Беларускую атамную электрастанцыю ў Астраўцы. Акрамя таго, сцвярджаецца, што апазіцыя распрацоўвае сілавы сцэнар захопу ўлады з дапамогай ваенізаваных фарміраванняў, такіх як Полк Каліноўскага ці харугвы ў суседніх краінах. Улады таксама вінавацяць эмігрантаў у тым, што менавіта яны з'яўляюцца ініцыятарамі заходніх эканамічных санкцый, якія б'юць па простых грамадзянах.

У дадатак пастаянна гучаць заявы аб саўдзеле палітычнай эміграцыі ў інфармацыйнай вайне супраць дзяржаўнага ладу. Паводле афіцыйных звестак кіраўніцтва міліцыі Брэсцкай вобласці, каля дзевяноста працэнтаў усіх крымінальных спраў «экстрэмісцкай накіраванасці» прыпадае на дзейнасць у інтэрнэце, якую нібыта вядуць грамадзяне, што знаходзяцца за мяжой. Дзяржаўныя сродкі масавай інфармацыі сістэматычна сцвярджаюць, што эмігранты не змаглі ўладкавацца на новым месцы, працуюць на нізкакваліфікаваных працах, расчараваліся ў сваім выбары і масава мараць вярнуцца дадому ў Беларусь.

Спробы вяртання і камісія па памілаванні Нягледзячы на публічную пагарду, тэма эмігрантаў пастаянна прысутнічае ў прамовах кіраўніцтва краіны. Каб прадэманстраваць «міласэрнасць» і адначасова ўзмацніць кантроль над грамадствам, улады пачалі заклікаць эмігрантаў вяртацца, але на ўмовах публічнага прыніжэння. У 2022 годзе Аляксандр Лукашэнка агучыў сваё патрабаванне да тых, хто з'ехаў, параіўшы ім вярнуцца дадому, пакаяцца і «стаць на калені». Пазней ён дадаў, што кожны атрымае тое, што заслужыў, намякаючы на непазбыўнасць турэмных тэрмінаў.

У пачатку 2023 года была створана спецыяльная грамадская камісія па вяртанні, сустаршынямі якой сталі генеральны пракурор Андрэй Швед і прапагандыст Рыгор Азаронак. Член Савета Рэспублікі Алег Дзьячэнка агучыў умовы для вяртання, заявіўшы, што эмігранты павінны стварыць «годны плод пакаяння» і правесці публічныя мітынгі ў Варшаве і Вільнюсе ў падтрымку рэжыму Лукашэнкі і за зняцце санкцый. На практыцы ж шматлікія беларусы, якія паверылі ў абяцанні і вярнуліся ў краіну ці прыехалі наведаць сваякоў, былі арыштаваныя прама на мяжы і асуджаныя на працяглыя турэмныя тэрміны за старыя фатаграфіі з пратэстаў або каментары ў сацыяльных сетках.

Рэпрэсіі ў дачыненні да эмігрантаў Рэжым Аляксандра Лукашэнкі разгарнуў беспрэцэдэнтную для сучаснай Еўропы заканадаўчую і сілавую кампанію па пераследзе палітычных эмігрантаў. Адной з мер стала ўвядзенне так званага «спецыяльнага вядзення», якое дазваляе завочна судзіць лідараў дэмакратычных сіл і журналістаў, выносячы ім завочныя турэмныя тэрміны. У снежні 2022 года ў Беларусі быў прыняты закон аб канфіскацыі маёмасці за «недружалюбныя дзеянні» супраць краіны. Гэты нарматыўны акт дазволіў уладам арыштоўваць і прадаваць кватэры, дамы і зямельныя ўчасткі тых, хто з'ехаў з палітычных матываў. Найбольш вядомым прыкладам стаў паказальны разгром сілавікамі і наступны продаж дома палітыка Валерыя Цапкалы, што суправаджалася дэманстратыўным знішчэннем мэблі і разбіваннем акон.

Яшчэ адным законам быў уведзены механізм пазбаўлення беларускага грамадзянства асоб, асуджаных па «экстрэмісцкіх» артыкулах, нават калі гэтае грамадзянства было атрымана імі па нараджэнні. Праваабаронцы і юрысты неаднаразова адзначалі, што такая практыка супярэчыць Канстытуцыі і міжнароднаму праву. Прадстаўнікі рэжыму таксама публічна пагражалі дастаць апанентаў за мяжой. У прыватнасці, Аляксандр Лукашэнка прама заяўляў аб тым, што сілавікі маюць намер прымусова вяртаць эмігрантаў у краіну, абяцаючы ніколі не дараваць ім іх апазіцыйную дзейнасць. Аналітыкі параўноўваюць такія пагрозы з практыкай чылійскага дыктатара Аўгуста Піначэта, чые спецслужбы выкрадалі і забівалі апанентаў у эміграцыі.

Гл. таксама Змагар Пятая калона Палітычная эміграцыя Пратэсты ў Беларусі (2020—2021)

Крыніцы

Катэгорыя:Палітычныя клішэ Катэгорыя:Пратэсты ў Беларусі (2020—2021) Катэгорыя:Прапаганда ў Беларусі Катэгорыя:Эмігранты з Беларусі