Сямён Вукаловіч Шалковіч (рус. Семен Вуколович Шолкович, 3 мая 1840, Тонеж, Лельчыцкі раён — 8 кастрычніка 1886, Вільня) — заслужаны выкладчык Віленскага рэальнага вучылішча, член Віленскай арфеаграфічнай камісіі, заходнерусіст.
Біяграфія Нарадзіўся 3 мая 1840 года ў вёсцы Тонеж Мазырскага павета Мінскай губерні, дзе бацька яго быў праваслаўным святаром. Вучыўся ў Мінскім духоўным вучылішчы, а потым у Мінскай духоўнай семінарыі, пасля заканчэння якой паступіў ў Кіеўскі ўніверсітэт Святога Уладзіміра на філалагічны факультэт .
Скончыўшы ўніверсітэт у 1863 годзе, С.М. Шалковіч 31 снежня таго ж года быў прызначаны звышштатным выкладчыкам рускай мовы і славеснасці пры Віленскім мужчынскім дваранскім інстытуце.У 1865 годзе дваранскі інстытут быў пераўтвораны ў рэальную прагімназію, а апошняя ў 1868 годзе ў рэальнае вучылішча.
Апроч сваёй выкладчыцкай дзейнасці, Шалковіч неўзабаве пасля заканчэння ўніверсітэта пачаў працаваць і на літаратурнай ніве, зрабіўшыся дзейным супрацоўнікам «Віленскага весніка» і карэспандэнтам «Маскоўскіх Ведамасцяў». Дзейнасць яго ў гэтым напрамку выявілася ў цэлым шэрагу артыкулаў гістарычнага, публіцыстычнага і палемічнага зместу.
У 1870 годзе, па даручэнні тагачаснага папячыцеля віленскай навучальнай акругі H. А. Сергіеўскага, ён заняўся гістарычным даследаваннем «Пра таемныя таварыствы ў навучальных установах у Паўночна-Заходнім краі пры князю А. Чартарыйскім». Гэтае даследаванне было ім надрукавана ў 5-м нумары часопіса «Заря» за 1871 год .
24 лютага 1870 года ён быў назначаны членам Віленскай археаграфічнай камісіі. З гэтага часу ён пачаў старанна працаваць над архіўнымі дакументамі. Напісаў прадмовы да 4-га, 5-га, 9-га і 13-га тамоў Актаў Віленскай камісіі, "Пісцовай кнігі былога Пінскага стараства" (1874), «Рэвізіі Кобрынскай эканоміі» (1876), «Лісцевай кнігі Гродзенскай эканоміі» (1881—82) і інш. Падрыхтаваў «Зборнік палеаграфічных здымкаў са старажытных грамат і актаў, якія захоўваюцца ў Віленскім цэнтральным архіве і Віленскай публічнай бібліятэцы» (1884), у якім змешчаны узоры дзелавой пісьменнасці ВКЛ 15—16 ст.
Знаходзіў яшчэ час і для іншых літаратурных прац, публікуючы свае працы ў «Голасе Масквы», у «Літоўскіх Епархіяльных Ведамасцях», у «Віленскім весніку» і некаторых іншых перыядычных выданнях.
У 1882 годзе ён зрабіў разбор трэцяга тома "Маляўнічай Расіі", змешчаны спачатку ў "Літоўскіх епархіяльных ведамасцях", а потым які выйшаў у Вільні асобнай брашурай.
У 1885 г. С. В. Шалковіч напісаў вялікую працу «Пра межы Польскай Кароны і Вялікага Княства Літоўскага», надрукаваную ў VIII выпуску «Помнікаў рускай даўніны ў заходніх губернях» (выданне П. М. Бацюшкова). Нарэшце года за паўтара да смерці ён узяўся за выданне «Зборніка артыкулаў, якія тлумачаць польскую справу ў адносінах да Заходняй Расіі», але паспеў сам надрукаваць толькі першы выпуск (Вільна, 1885), а другі быў падрыхтаваны ім толькі напалову і скончаны і надрукаваны ўжо пасля смерці аўтара.
С. В. Шалковіч таксама складаўся членам-заснавальнікам і першым бязвыплатным справаводам савета Свята-Духаўскага брацтва .
Увесну 1886 года ён з'ехаў лячыцца ў Крым на Сакскія гразі і, здавалася, зусім паправіўся, але неўзабаве па вяртанні ў яго адкрылася грудная жаба.
Сямён Вукаловіч Шалковіч памёр 8 кастрычніка 1886 года і пахаваны ў Вільні на Ефрасіннеўскіх могілках Свята-Духаўскага манастыра.
Навуковыя погляды Шалковіча вызначаліся крайнім манархізмам і паланафобіяй.
Працы По поводу открытия классов в виленской гимназии // Виленский Вестник. 1864. № 105;
Историческая заметка о «Виленском Вестнике» // Виленский Вестник. 1866. № 66, 68, 70, 72, 74;
«Новое Время» и Виленский Музей // Современная Летопись. 1868. № 19;
Сведения об обществе шубравцев, существовавшем в Вильне с 1816 по 1822 год. Вильна: Тип. Виленск. Губ. правл., 1869. 59 с. (Отт. из «Виленского Вестника». 1869. № 114, 115, 118);
Исторические известия о ходе администрации в пределах бывшего Брестского воеводства. Вильна: Тип. Губ. правл., 1870. LXIV с.;
О тайных обществах в учебных заведениях в Северо-Западном крае при князе А. Чарторийском // Заря. 181 Знаменитые выпускники... 1871. № 5. С. 64–138;
Писцовая книга бывшего Пинского староства, составленная по повелению короля Сигизмунда Августа в 1561–1566 годах Пинским и Кобринским старостою Лаврином Войною. (С пер. на рус. яз.) / [предисловие С. Шолковича]. Ч. 1. Вильна: Тип. А. И. Зака, 1874;
Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленскою комиссиею для разбора древних актов / [предисловие С. Шолковича]. Ч. 1. Вильна: Тип. А. Г. Сыркина, 1881. XXIII, 592 c., Ч. 2. Там же, 1882. , 606 с.;
О границах польской короны и Великого княжества Литовско-Русского // Памятники русской старины в западных губерниях. Вып. 8. Холмская Русь. СПб., 1885. С. 7–80;
Памяти свв. Кирилла и Мефодия: речь / заслуж. препод. Виленского реального училища С. В. Шолковича. Вильна: Тип. А. Г. Сыркина, 1885. 8 с.;
Сборник статей, разъясняющих польское дело по отношению к Западной России. Вып. 1. Вильна, 1885. XVIII, 327 с., Вып. 2. Вильна, 1887. XL, 397 с.:
Літаратура Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. – Мінск, 1997. – Т. 4. – С. 163.
Вялікае Княства Літоўскае : энцыклапедыя : [у 3 т.]. – Мінск, 2010. – Т. 3. – С. 113.
Краткий исторический очерк Виленской комиссии для разбора и издания древних актов, 1864–1906 / составил Ар. Турцевич. – Вильна : Типография А. Г. Сыркина, 1906. – 66, с.
Мысліцелі і асветнікі Беларусі, X–XIX стст. : энцыклапедычны даведнік. – Мінск, 1995. – С. 599.
Очерки по археографии и источниковедению истории Белоруссии феодального периода / Н. Н. Улащик. – Москва, 1973. – С. 106-109.
Энцыклапедыя гісторыі Беларусі : у 6 т. – Мінск, 2003. – Т. 6, кн. 2. – С. 191.
Спасылкі
Крыніцы
Катэгорыя:Пахаваныя на Свята-Ефрасіннеўскіх могілках Катэгорыя:Выпускнікі філалагічнага факультэта Кіеўскага ўніверсітэта Катэгорыя:Педагогі Расійскай імперыі Катэгорыя:Гісторыкі XIX стагоддзя Катэгорыя:Гісторыкі Расійскай імперыі Катэгорыя:Вучоныя паводле алфавіта Катэгорыя:Памерлі ў Вільні Катэгорыя:Памерлі ў 1886 годзе Катэгорыя:Памерлі 8 кастрычніка Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мінскай губерні Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1840 годзе Катэгорыя:Нарадзіліся 3 мая Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі