Saint Croix (; ; danski i ) ostrvo je na Karibima, te okrug i sastavni distrikt Američkih Djevičanskih ostrva, koja su neuključena teritorija Sjedinjenih Američkih Država.
St. Croix je najveće od ostrva teritorije. Prema popisu SAD iz 2020, njegova populacija iznosila je 41.004. Procjene iz 2026. za cijelu teritoriju Američkih Djevičanskih ostrva iznose oko 76.900 stanovnika, što ukazuje na nastavak pada populacije. Najviša tačka ostrva je Mount Eagle, na 355 metara. Nadimak St. Croixa je "Twin City", po njegova dva grada, Frederikstedu na zapadnom kraju i Christianstedu na sjeveroistočnom dijelu ostrva.
Ime Autohtono ime ostrva Taíno je ('rijeka'). Njegovo autohtono karipsko ime je ('kamenita zemlja'). Njegovo moderno ime, Saint Croix, izvedeno je od francuskog imena , koje je i samo prevod španskog imena (što znači 'ostrvo Svetog Križa') koje je Kristofor Kolumbo dao ostrvu 1493. Francusko ime je djelimično zadržano pod danskom vlašću kao , a ostrvo je dobilo svoj sadašnji pravopisni nazivni oblik nakon američkog preuzimanja 1917. Demonim povezan s ostrvom je Crucian (bos. krucijanski), izveden iz originalnog španskog naziva.
Historija mini|Danska karta ostrva iz 1754. mini|Frederiksstad na Saint Croixu, 1848. mini|Afrički radnici-robovi na plantaži Mary Fancy, u vlasništvu Georgea Ryana mini|Dolazak princa Valdemara u St. Croix, 1879. mini| Dannebrog se posljednji put spušta u Guvernerovoj rezidenciji (31. mart 1917) Igneri grnčarija ukazuje na ljudsko prisustvo na ostrvu od 1. do 700. nove ere, nakon čega slijedi prisustvo Taíno naroda od 700. do 1425, prije dolaska Karibljana 1425; ostrvo je bilo nenaseljeno do 1590..
Razne autohtone grupe naseljavale su ostrvo tokom njegove prahistorije. Kolumbo se iskrcao na Santa Cruz, kako ga je nazvao, 14. novembra 1493, i odmah su ga napali Kalinago narodi, koji su živjeli u Salt Riveru na sjevernoj obali. Ovo je prva zabilježena borba između Španaca i domorodačkog stanovništva Novog svijeta, a Kolumbo je mjestu bitke dao ime Cabo de la Flecha (Rt Strijele). Španci nikada nisu kolonizovali ostrva, ali većina ili svo domaće stanovništvo je na kraju rastjerano ili pobijeno. Do kraja 16. vijeka, za ostrva se govorilo da su nenaseljena.
Kolonijalni period
Holandski i engleski doseljenici su se iskrcali na Saint Croixu 1625, a pridružile su im se i neke francuske izbjeglice sa Svetog Kristofora. Englezi su protjerali holandske i francuske doseljenike prije nego što su i sami bili protjerani španskom invazijom iz Portorika u augustu 1650. Oko 1650, francuske snage su napale i osnovale koloniju od 300 stanovnika. Od 1651. do 1664, Malteški vitezovi (u to vrijeme vazalna država Kraljevine Sicilije) vladali su ostrvom u ime Luja XIV. Ostrvo je potom pripalo Francuskoj Zapadnoindijskoj kompaniji. Kolonija je evakuisana u Saint-Domingue 1695., kada se Francuska borila protiv Engleza i Holanđana u Ratu Velike alijanse. Ostrvo je potom bilo nenaseljeno i napušteno narednih 38 godina.
Godine 1725, guverner St. Thomasa, Frederik Moth, ohrabrio je direktore Danske zapadnoindijske kompanije da razmotre kupovinu Santa Cruza (St. Croix). Dana 15. juna 1733, Francuska i Danska-Norveška zaključile su ugovor prema kojem je Danska zapadnoindijska kompanija kupila St. Croix za 750.000 livri. Luj XV ratifikovao je ugovor 28. juna 1733. i primio polovinu uplate u francuskim kovanicama, a preostala polovina plaćena je u roku od 18 mjeseci. Dana 16. novembra 1733, Moth je imenovan za prvog danskog guvernera St. Croixa. Popis iz 1742. navodi 120 plantaža šećera, 122 plantaže pamuka, 1.906 robova i 360 bijelaca. Do 1754, robova je bilo 7.566. Te godine, kralj Frederik V preuzeo je direktnu kontrolu nad St. Croixom od kompanije.
Gotovo 200 godina, St. Croix, St. Thomas i St. John bili su danski Zapadni Indijski otoci . Do sredine ili kraja 18. vijeka, vrhunca plantažne ekonomije, porobljeno stanovništvo St. Croixa brojalo je između 18.000 i 20.000 ljudi. Broj bijelaca u tom periodu kretao se između 1.500 i 2.000.Loftsdóttir, Kristin, and Gísli Pálsson, "Black on White: Danish Colonialism, Iceland and the Caribbean", in Magdalena Naum and Jonas M. Nordin (eds), Scandinavian Colonialism and the Rise of Modernity: Small Time Agents in a Global Arena, Contributions To Global Historical Archaeology Volume, 37 (New York: Springer, 2013), pp. 37–52 (pp. 41–42). .
Budući američki revolucionarni vođa Alexander Hamilton i njegov brat živjeli su u Christianstedu sa svojom majkom, Rachel Faucette, na St. Croixu nakon što se ona vratila na otok 1765.. Njihov dom bio je na gornjem spratu kuće na adresi Company Street 34, dok je Rachel koristila donji sprat kao prodavnicu prehrambenih proizvoda. U dvije godine, Hamilton je izgubio oca, Jamesa Hamiltona, koji ga je napustio, a majka mu je umrla. Zvanični dokumenti sa ostrva, svjedočenje njegovog ujaka na sudu za ostavinsku raspravu iz 1768, utvrdili su da je Alexander imao 13 godina. Do 1769, Hamiltonov rođak, tetka, ujak i baka su također umrli. Alexanderov brat James postao je stolarski šegrt, a Alexander je postao štićenik Thomasa Stevensa, trgovca u ulici King. Hamilton je ubrzo radio kao činovnik u izvozno-uvoznom preduzeću Beekman and Cruger na raskrsnici ulica King i King's Cross. 1772. lokalni biznismeni su finansirali Hamiltonovo daljnje obrazovanje u New Yorku.
Trgovina robljem je u danskim kolonijama ukinuta 1792, iako je zabrana stupila na snagu tek 1802. Robovi su oslobođeni 1848, nakon Pobune robova na Saint Croixu 1848, koju je predvodio general John "Buddhoe" Gottlieb.
Britanci su okupirali danske Zapadnoindijske otoke u martu 1801, dolaskom britanske flote u St. Thomas. Danska i Norveška su prihvatile Kapitulacijske sporazume, a Britanci su okupirali ostrva bez ispaljenog metka. Okupacija je trajala do aprila 1802, kada je Britanija vratila ostrva Danskoj-Norveškoj.
Britanci su ponovo napali danske otoke u decembru 1807. Britanska flota je zauzela St. Thomas 22. decembra i St. Croix 25. decembra. Danska i Norveška nisu pružile otpor i invazija je ponovo prošla bez prolivanja krvi. Ova okupacija je trajala do 20. novembra 1815. Obje invazije su bile posljedica saveza Danske s Francuskom tokom Napoleonskih ratova. Nakon sklapanja mira s Francuskom, ostrva su vraćena Danskoj.
Kao teritorija Sjedinjenih Američkih Država Radnička buna na St. Croixu 1878. pogodila je ostrvo. Danska je 1916. prodala St. Croix, St. Thomas i St. Johna SAD-u, formalizujući transfer Ugovorom o danskim Zapadnoindijskim otocima, u zamjenu za 25 miliona dolara u zlatu. Na nacionalnom referendumu o tom pitanju, 64,2% danskih birača odobrilo je prodaju. Na neslužbenom referendumu održanom na ostrvima, 99,83% je glasalo za kupovinu. Zvanični transfer ostrva SAD-u dogodio se 1. aprila 1917.
Stanovnici St. Croixa dobili su američko državljanstvo 1927. Ostrvo se industrijalizovalo i udaljilo od agrarnog društva 1960-ih. Masakr u Fountain Valleyu 1972, masovna pucnjava tokom pljačke golf kluba, dovela je do razornog smanjenja turizma koje je trajalo mnogo godina. Uragan Hugo je 1989. pogodio ostrvo vjetrovima četvrte kategorije. Vojska Sjedinjenih Američkih Država, Federalni istražni biro i Služba američkih maršala angažovani su da uspostave red.
Zatvaranje rafinerije Hovensa 2012. rezultovalo je gubitkom mnogih radnih mjesta. Poljoprivreda se sporo oporavlja zbog povećane potražnje za lokalnim proizvodima i poljoprivrednim proizvodima.
U septembru 2017., St. Croix je pogođen sa dva uzastopna uragana kategorije 5. Uragan Irma pogodio je ostrvo 6. septembra, a samo 13 dana kasnije, uragan Maria je pogodio St. Croix još jačim udarima, sa vjetrovima koji su na nekim mjestima dostizali i do 400 km/h. Maria je oštetila ili uništila 70% zgrada na St. Croixu, uključujući škole i jedinu bolnicu.
Opsežni napori na obnovi nakon uragana Irma i Maria nastavljeni su i tokom 2024. i 2025.. Guverner Albert Bryan Jr. je krajem 2024. istakao značajan napredak u projektima obnove nakon uragana, obnovi domova i škola te kritičnim nadogradnjama infrastrukture poput puteva i vodovodnih sistema. Federalna agencija za upravljanje vanrednim situacijama (FEMA) obavezala je 989 miliona dolara za jačanje kanalizacionog sistema na St. Croixu, a dodatnih 3,2 milijarde dolara za obnovu sistema za distribuciju vode za piće i popločavanje puteva širom St. Croixa. Ukupno je više od 20 milijardi dolara federalnih sredstava za obnovu nakon katastrofa dodijeljeno Američkim Djevičanskim ostrvima. Kongresna delegatkinja Stacey Plaskett istakla je da je administracija predsjednika Bidena 2024. odobrila povećanje federalnog udjela u troškovima na 95% za sve kategorije javne pomoći, odnosno 98% za projekte kritične infrastrukture, čime je teritorija uštedjela milijardu dolara.
U augustu 2025., uragan Erin pogodio je područje, ali je poštedio ostrvo St. Croix veće štete. Nacionalni parkovi St. Croixa ponovo su otvoreni 18. augusta 2025. nakon što je uragan prošao.
Geografija mini| Geološka karta Saint Croixa, gdje je Km kredna grupa Mt. Eagle, Kd je kredni diorit, Kg je kredni gabro, Tbf je pliocenska formacija Blessing, Tmb i Tlr su miocenski krečnjak King shall, Qab je kvartarni aluvijum, a Qr je kvartarni greben. mini|Obala Saint Croixa Saint Croix leži na koordinatama . Na istočnom vrhu ostrva, Point Udall je najistočnija tačka (po putovanju, ne po geografskoj dužini) Sjedinjenih Država uključujući ostrvske teritorije. Najviša tačka ostrva, Mount Eagle, visoka je 355 m. Većina istočnog kraja je prilično brdovita i strma, kao i sjeverna strana od Christiansteda prema zapadu. Od brda na sjevernoj strani, prilično ravna ravnica spušta se prema južnoj obali; ovo je bilo glavno šećerno zemljište ostrva.
Ostrvo ima površinu od 214.66 km2, što ga čini najvećim ostrvom Američkih Djevičanskih ostrva. Ima neravan teren s raznolikim ekosistemima, uključujući suptropske prašume, obalne ravnice, grmlje, stjenovita brda, doline i plaže, kao i koralne grebene uz obalu.
Godine 2023, St. Croix je proglašen područjem nacionalne baštine — prvim područjem nacionalne baštine koje se nalazi na Teritorijama SAD-a.
Klima mini|Plaža na Saint Croixu St. Croix ima tropsku do polusušnu klimu. Pasati pušu duž cijele dužine ostrva tokom cijele godine. Temperatura se kreće od 20 do 30 stepeni Celzijusevih, sa prosječnom temperaturom od 29,2 stepena Celzijusa. Prosječna godišnja količina padavina je oko 1.000 mm godišnje, ali količina padavina varira ovisno o sezoni i lokaciji na otoku.
Brda zapadnog dijela ostrva primaju znatno više kiše nego istočni kraj, s godišnjom količinom padavina od 50 inča godišnje na sjeverozapadu do 25-38 inča godišnje na istoku. Zapadni kraj ima bujnu vegetaciju i palme, dok je istočni kraj ostrva suhi pustinjski lanac sa znatnom količinom kaktusa.
Od augusta do novembra je vlažna sezona na Američkim Djevičanskim ostrvima, a ostatak godine je sušna sezona. Oko 40% godišnjih padavina obično se javi od septembra do novembra. Tokom sušne sezone, prilično jaka i dugotrajna suša može predstavljati problem za ostrvo, posebno imajući u vidu nedostatak slatke vode na Američkim Djevičanskim ostrvima. St. Croix ima postrojenje za desalinizaciju, ali većina stambenih kuća i poslovnih prostora ima ugrađene cisterne koje se koriste za sakupljanje kišnice.
Demografija Stanovnici se nazivaju Krucijanci (eng. Crucians) (često se se piše kao "Kružani").