mini|desno|300px|Satelitski snimak Bonairea i malog ostrva Klein Bonaire Bonaire je karipsko ostrvo u južnom dijelu Karipskog mora i jedno od Ostrva privjetrine. Od 10. oktobra 2010. ima status javnog tijela Nizozemske i jedno je od tri javna tijela koja zajedno čine Karipsku Nizozemsku. Sjedište javne uprave i najveće naselje na ostrvu je Kralendijk, smješten na zapadnoj obali. Bonaire, zajedno s Arubom i Curaçaom, čini grupu ABC ostrva.
Bonaire je površine 288 km² i pruža se oko 38,6 km u smjeru sjever–jug, dok širina ostrva varira od približno 5 do 8 km. Oko 800 m zapadno od Bonairea nalazi se nenaseljeno ostrvce Klein Bonaire, površine oko 6 km². Ostrvo je poznato po svojim koraljnim grebenima i morskim ekosistemima, koji su zaštićeni u okviru Nacionalnog pomorskog parka Bonaire, čije područje obuhvata morske vode oko Bonairea i Klein Bonairea.
Na dan 1. januara 2026. Bonaire je imao 27.611 stanovnika, što je za 1.059 stanovnika, odnosno 4%, više nego godinu ranije. Rast stanovništva u najvećoj je mjeri posljedica doseljavanja.
Do raspada Nizozemskih Antila 10. oktobra 2010. Bonaire je bio dio Nizozemskih Antila, zemlje unutar Kraljevine Nizozemske. Nakon ustavne reforme postao je javno tijelo Nizozemske, zajedno sa Sabom i Svetim Eustahijem. Za razliku od općina u evropskom dijelu Nizozemske, javna tijela Bonairea, Sabe i Svetog Eustahija nisu dio nijedne nizozemske pokrajine.
Etimologija
Porijeklo naziva Bonaire nije sa sigurnošću utvrđeno. Prema najčešće prihvaćenom tumačenju, naziv je povezan s autohtonim toponimom "Bonay" iz kaketijskog jezika, koji se tumači u značenju "niska zemlja" ili "niski kraj". Evropski izvori iz 16. i 17. stoljeća bilježe brojne varijante naziva, među kojima su Poynare, Bojnaj, Boynari, Boinari, Buynare, Buinare, Boinare, Bonaÿre, Bonayre i Vonayre. Razlike u pisanju vjerovatno su posljedica bilježenja autohtonog naziva prema njegovom izgovoru, budući da kaketijski jezik nije imao vlastitu pisanu tradiciju.
U starijim evropskim izvorima naziv je ponekad povezivan sa španskim izrazom buen aire, u značenju "dobar zrak", odnosno "dobar vjetar". Takvo tumačenje predstavlja sekundarnu etimološku interpretaciju, a ne nužno izvorno porijeklo naziva. Većina ranih oblika toponima, uključujući Bojnaj i Bonay, ne odgovara španskom izrazu buen aire, zbog čega se autohtono porijeklo smatra vjerovatnijim. Istraživanje Savjetovališta za imena Univerziteta u Leipzigu iz 2026. također ukazuje na to da najstariji zapisi govore u prilog autohtonom porijeklu naziva, dok je tumačenje buen aire vjerovatno nastalo njegovim naknadnim prilagođavanjem evropskim jezicima.
Historija mini|desno|300px|Tradicionalne stare kuće s ogradama od kaktusa, sačuvane u muzeju na otvorenom u Rinconu Prvi stanovnici
Najstariji poznati tragovi ljudskog prisustva na Bonaireu potječu iz arhaijskog, odnosno prekeramičkog razdoblja i datiraju od približno od 1650. p.n.e. Stanovništvo tog razdoblja činile su manje, pokretne zajednice koje su se bavile lovom i ribolovom te su koristile različita područja ostrva u skladu s dostupnim prirodnim resursima. Veći broj arheoloških nalazišta iz tog razdoblja pronađen je na sjeverozapadu Bonairea, posebno u području zaljeva Slagbaai i Gotomeer, koje se smatra jednim od glavnih područja aktivnosti arhaičkog stanovništva.
Kasnije su se na Bonaireu pojavile zajednice keramičkog razdoblja, koje su se, za razliku od ranijih arhaičkih grupa, bavile i poljoprivredom te osnivale trajnija naselja. Njihova materijalna kultura povezuje se s dabajuroidnom tradicijom, rasprostranjenom na području današnje sjeverozapadne Venecuele i ABC ostrva. U arheološkoj i historijskoj literaturi ta se tradicija povezuje s narodom Caquetío, koji je u vrijeme dolaska Evropljana naseljavao područja današnje Venecuele, Arube, Bonairea i Curaçaa.
Jedno od najznačajnijih arheoloških nalazišta ovog razdoblja na Bonaireu je "Amboina", gdje su pronađeni ostaci naselja s kružnim kućama, ukopima i drugim elementima materijalne kulture. Arheološka istraživanja pokazuju da je naselje bilo nastanjeno približno od 1040. do 1360, a moguće i nešto kasnije. Nalazište se pripisuje dabajuroidskoj kulturi, za koju se općenito smatra da je pripadala historijski poznatom narodu Caquetío.
Arheološki ostaci domorodačkog stanovništva pronađeni su na više lokacija na Bonaireu, uključujući područja sjeveroistočno od Kralendijka i oko zaljeva Lac. Na ostrvu su sačuvani i primjeri petroglifa i drugih crteža na stijenama koji svjedoče o životu stanovništva u pretkolumbovskom dobu (periodu prije dolaska Evropljana na američki kontinent). Do dolaska Španaca krajem 15. stoljeća na Bonaireu je živjelo domorodačko stanovništvo koje se u evropskim historijskim izvorima navodi kao Kaketio.
Špansko razdoblje
Prvi poznati evropski kontakt s Bonaireom dogodio se 1499. tokom ekspedicije Alonsa de Ojeda duž sjeverne obale Južne Amerike. U ekspediciji su učestvovali i navigator Amerigo Vespucci te kartograf Juan de la Cosa. Prema historijskim rekonstrukcijama, ostrvo koje je ekspedicija posjetila u blizini Curaçaa najvjerovatnije je bilo Bonaire.
Španci su u početku pridavali malo značaja Bonaireu i drugim ABC ostrvima. Zbog njihove sušne klime i nedostatka plemenitih metala ostrva su u španskim izvorima bila poznati kao "Beskorisna ostrva" (). Ipak, španski trgovci robljem su već u prvim decenijama 16. stoljeća zarobljavali domorodačko stanovništvo Bonairea i drugih ostrva i prisilno ga odvodili u španske kolonije. Dio stanovništva s Bonairea odveden je na Hispaniolu, gdje je korišten kao prisilna radna snaga, između ostalog u rudnicima bakra.
Španska kruna je sredinom 1520-ih počela nastojati uspostaviti trajniju kontrolu nad ABC ostrvima. Juan Martínez de Ampíes, službenik Kraljevske riznice na Hispanioli, nastojao je zaštititi domorodačko stanovništvo od porobljavanja i dobiti pravo na naseljavanje ostrva. Dana 15. novembra 1526. sklopio je s krunom kapitulaciju kojom su mu dodijeljena prava u vezi s osvajanjem i naseljavanjem Curaçaa, Arube i Bonairea.
Tokom 1520-ih na Bonaireu je uspostavljena ograničena španska kolonijalna prisutnost. Španci su na ostrvo doveli domaće životinje, među kojima goveda, magarce, koze, konje, svinje i ovce. Zbog sušne klime i ograničenih mogućnosti poljoprivrede, stočarstvo je postalo jedna od glavnih privrednih djelatnosti. Stoka se uglavnom uzgajala radi kože, dok je naselje Rincon u unutrašnjosti ostrva postalo jedno od glavnih centara stanovništva.
Španska vlast nad Bonaireom ostala je ograničena i ostrvo je tokom 16. i početkom 17. stoljeća imalo malo stanovnika. Prema kasnijim historijskim procjenama, oko 1620. na Bonaireu je živjelo svega oko 40 ljudi. Početkom 17. stoljeća na Bonaire su sve češće dolazili nizozemski brodovi u potrazi za soli, a slabljenje španske prisutnosti na ostrvu otvorilo je put nizozemskom osvajanju 1636.
Nizozemsko razdoblje
mini|desno|300px|Tvrđava Oranje u Kralendijku, izgrađena 1639. Nizozemska zapadnoindijska kompanija (WIC) osnovana je 1621, s monopolom na nizozemsku trgovinu, kolonizaciju i pomorske aktivnosti na području Atlantika. Nizozemski brodovi posjećivali su Bonaire najmanje od 1623, prvenstveno radi nabavke soli, mesa, vode i drveta. Godine 1626. na ostrvo je stigla ekspedicija pod vodstvom Boudewijna Hendricksza, čiji su ljudi na Bonaireu pribavili stoku i drvo, a pri odlasku na ostrvu su ostavili 11 španskih i portugalskih zarobljenika.
Nakon što su Nizozemci 1634. zauzeli Curaçao, njihove su snage 1636. preuzele kontrolu nad Arubom i Bonaireom. Time je Bonaire ušao u sastav nizozemskog kolonijalnog prostora i postao posjed Nizozemske zapadnoindijske kompanije. Ostrvo je ostalo pod upravom WIC-a do njenog ukidanja 1792.
Za razliku od Curaçaa, koji je postao važan centar nizozemske trgovine robljem, Bonaire je prvenstveno korišten za proizvodnju soli, stočarstvo i uzgoj poljoprivrednih kultura. Sol je postala jedan od najvažnijih proizvoda ostrva. U solanama su radili porobljeni Afrikanci, a prisilni rad korišten je i u drugim djelatnostima. Tokom 17. i 18. stoljeća na ostrvu su živjeli i radili domorodački stanovnici, evropski doseljenici, porobljeni Afrikanci i kažnjenici. Razvoj proizvodnje soli bio je povezan s prirodnim uslovima Bonairea i njegovim položajem u odnosu na Curaçao i druge nizozemske karipske posjede.
Nizozemska kolonijalna uprava održavala je malu populaciju na ostrvu i prvenstveno je bila usmjerena na iskorištavanje njegovih resursa. U izvještaju iz 1806. na Bonaireu je zabilježeno 272 porobljene osobe u vlasništvu kolonijalne uprave, 92 privatno porobljene osobe, 284 domorodačka stanovnika i 225 slobodnih crnih i obojenih stanovnika koji su, kao uslov boravka na ostrvu, imali obavezu obavljanja određenih javnih radova.
Tokom 18. stoljeća počelo se razvijati malo naselje uz sidrište na jugozapadnoj obali Bonairea, na području današnjeg Kralendijka. Engleski pomorac William Dampier opisao je 1681. kuće smještene nešto dalje od obale, dok izvještaj iz 1778. spominje nekoliko kuća uz samo sidrište. Naselje je bilo poznato kao Playa, a tokom britanske uprave početkom 19. stoljeća dodatno se razvilo i postalo jezgro današnjeg Kralendijka.
Na području današnjeg Kralendijka nizozemske vlasti podigle su utvrdu 1639. Utvrda je kasnije više puta mijenjana i obnavljana; nova utvrda kod naselja Playa podignuta je 1796, dok današnja građevina Fort Oranje uglavnom potiče iz obnove nakon povratka Bonairea pod nizozemsku vlast 1816.
Britanska uprava
Tokom Napoleonskih ratova Nizozemska je dvaput izgubila kontrolu nad Bonaireom. Britanci su preuzeli upravu nad ostrvom u periodima od 1800. do 1803. i od 1807. do 1816. Britanska okupacija bila je dio šireg sukoba evropskih sila i njihovog nadmetanja za kontrolu nad nizozemskim posjedima na Karibima.
Tokom britanske uprave promijenili su se način upravljanja otokom i korištenje njegovih prirodnih resursa. Britanska uprava je 1810. godine iznajmila radnu snagu i prirodne resurse Bonairea američkom trgovcu Josephu Foulkeu, čija je djelatnost bila posebno usmjerena na iskorištavanje drveta i dovela do značajnog krčenja šuma.
Nakon završetka Napoleonskih ratova i obnove nizozemske vlasti Bonaire je 1816. vraćen Nizozemskoj. Time je završeno razdoblje britanske uprave, a otok je ponovo stavljen pod nizozemsku vlast.
Emancipacija mini|desno|300px|Nastambe za robove na Bonaireu Nakon obnove nizozemske vlasti 1816. Bonaire je ostao kolonijalno imanje pod neposrednom upravom vlasti. Privreda ostrva u velikoj se mjeri oslanjala na rad porobljenog stanovništva, naročito u proizvodnji soli. Za razliku od većine karipskih kolonija, na Bonaireu je većina porobljenih osoba bila u vlasništvu države: do 1792. Nizozemske zapadnoindijske kompanije, a nakon njenog raspuštanja nizozemske države. Posebno težak bio je rad u solanama, gdje su radnici bili izloženi visokoj temperaturi, odsjaju sunca od soli i slanoj vodi.
Broj porobljenih stanovnika povećavao se tokom prve polovine 19. stoljeća. Godine 1853. na Bonaireu su bila 769 porobljena stanovnika, od kojih je 464 radilo u solanama. Istovremeno je postojao i brojčano značajan slobodni dio stanovništva, dok su pojedini porobljeni ljudi u privatnom vlasništvu bili uključeni u domaće i druge poslove izvan državnih solana.
Ukidanje ropstva u nizozemskim zapadnoindijskim kolonijama propisano je zakonom od 8. augusta 1862, koji je obuhvatio Surinam i ostrva Curaçao, Bonaire, Aruba, Sveti Eustahije, Saba i nizozemski dio Svetog Martina. Iako je zakon donesen 1862, njegovo stupanje na snagu bilo je određeno za 1. juli 1863. Tog dana ropstvo je na Bonaireu pravno ukinuto, zajedno s ostalim nizozemskim karipskim posjedima.