Кај луѓето и многу други примати, петна коска (латински: calcaneus или calcaneum, што значи петаMosby’s Medical, Nursing and Allied Health Dictionary, Fourth Edition, Mosby-Year Book Inc., 1994, p. 242) — коска на стапалото што ја сочинува петицата.
Структура Кај луѓето, петната коска е најголемата од тарзалните коски и најголема коска на стапалото. Нејзината долга оска е насочена напред и странично. Талусот (скочната коска), калканеусот (петната коска) и навикуларната коска го сочинуваат проксималниот ред на тарзалните коски. На петната коска може да се издвојат неколку важни структури:Platzer (2004), p 216
На задната страна на табанот (плантарната површина) се наоѓа голема петна испакнатина (калканеален туберозитет), со медијални и латерални (странични) грутки на нејзината површина. Покрај тоа, на неговата странична површина има уште една перонеална грутка. На долниот раб од двете страни се наоѓаат страничните и медијалните израстоци (од кои поодуваат мускулот одведувач на палецот и мускулот одведувач на малиот прст). Ахиловата тетива се прицврстува (вметнува) во рапавиот предел на нејзината горна страна, додека предната страна се зглобува со коцкастата (кубоидна) коска. На нејзината горна страна има три зглобни површини за поврзување со скочната коска (талусот). Помеѓу овие горни зглобни површини и соодветните површини на талусот се наоѓа тарзалниот синус (канал во кој е сместен меѓукоскениот талокалканеален лигамент). На горниот и предниот дел од медијалната (внатрешна) површина на петната коска, под средната зглобна површина, се наоѓа хоризонтално возвишение наречено потпирач за скочната коска (латински: sustentaculum tali). Sustentaculum tali служи како место за прицврстување на плантарниот калканеонавикуларен (пружинаст) лигамент, тибиокалканеалниот лигамент и медијалниот талокалканеален лигамент. Ова возвишение одозгора е вдлабнато и се зглобува со средната зглобна површина на талусот; ододолу, на него има жлеб за тетивата на долгиот свиткувач на палецот (m. flexor hallucis longus). Неговиот преден раб служи за прицврстување на плантарниот калканеонавикуларен лигамент, а внатрешниот (медијален) раб за дел од делтоидниот лигамент на зглобот на глуждот.
На страничната (латерална) страна вообичаено се наоѓа грутка наречена петна грутка (или трохлеарен израсток). Ова претставува испакнато возвишение сместено помеѓу тетивите на долгиот и кусиот перонеален мускул (m. peroneus longus и m. peroneus brevis). Ова возвишение ги разделува двата коси жлебови на страничната површина на петната коска (наменети за тетивите на перонеалните мускули).
Неговото главно анатомско значење е тоа што претставува точка на раздвојување (дивергенција) на претходно заедничкиот пат кој го делат дисталните тетиви на долгиот и кусиот перонеален мускул (m. peroneus longus и m. peroneus brevis) на патот кон нивните посебни соодветни места на прицврстување (инсерција).
Петната коска (калканеусот) влегува во состав на два зглоба: проксималниот интертарзален зглоб и талокалканеалниот зглоб (потскочниот зглоб). Врвот на петната коска е прекриен со петна бурза (калканеална бурза).
Развој Во петната коска (калканеусот), јадрото на окоскување (центарот за осификација) се развива во текот на 4-та до 7-ма недела од ембрионалниот (феталниот) развој.
Функција На петната коска се прицврстуваат (инсертираат) три мускули: двоглавиот мускул на листот (m. gastrocnemius), солеусот (широкиот мускул на листот) и табанскиот мускул (m. plantaris). Овие мускули се дел од задната ложа на потколеницата и помагаат при одење, трчање и скокање. Нивните специфични функции вклучуваат плантарна флексија (свиткување) на стапалото, флексија на коленото и стабилизирање на потколеницата над глуждот при стоење. Петната коска исто така служи како исходиште за неколку кратки мускули кои се протегаат по должината на табанот и ги контролираат прстите на стапалото. мини|243x243пкс| Мускулни врски (гледани одозгора)мини|237x237пкс| Мускулни врски (гледани одоздола) МускулНасокаПрицврстување / МестоДвоглав мускул на листот (Gastrocnemius)ИнсерцијаПетна испакнатина (преку Ахиловата тетива)Солеус (Soleus)ИнсерцијаПетна испакнатина (преку Ахиловата тетива)Табански мускул (Plantaris)ИнсерцијаПетна испакнатина (директно или преку Ахиловата тетива)Кус испружувач на прстите (Extensor digitorum brevis)ИсходиштеГорна (дорзална) страна на петната коскаМускул одведувач на палецот (Abductor hallucis)ИсходиштеВнатрешен (медијален) израсток на петната коскаКус испружувач на палецот (Extensor hallucis brevis)ИсходиштеГорна (дорзална) страна на петната коскаМускул одведувач на малиот прст (Abductor digiti minimi)ИсходиштеПетна испакнатинаКус свиткувач на прстите (Flexor digitorum brevis)ИсходиштеПетна испакнатинаКвадратен табански мускул (Quadratus plantae)ИсходиштеСтраничен (латерален) и внатрешен (медијален) израсток на петната коска
Клиничко значење мини| Фрактура на калканеус на Х-зраци Во нормални услови, големата писка (тибијата) е поставена вертикално над петната коска (pes rectus). Доколку петната оска помеѓу овие две коски е свртена нанатре (медијално), стапалото се наоѓа во еверзија (pes valgus), а доколку е свртена нанадвор (латерално), стапалото се наоѓа во инверзија (pes varus).Thieme Atlas of Anatomy (2006), p 410
Скршеница на петната коска (калканеална фрактура), позната и како „скршеница на љубовниците“ или „скршеница на Дон Жуан“
Дополнителни слики
Наводи
Литература
Надворешни врски
lljoints at The Anatomy Lesson by Wesley Norman (Georgetown University) (posterioranklejoint) 3D printable calcaneus model, free download in STL format (Embodi3D.com)
Категорија:Коски на стапалото