Килиџ Арслан I (; умрел во 1107) бил селџучки султан на Румскиот Селџучки Султанат од 1092 до 1107 година. Тој бил син на Сулејман ибн Куталмиш, основачот на Румскиот Селџучки Султанат, и владеел во периодот на Првата крстоносна војна. Неговото владеење било одбележано со борбите против Византиското Царство и крстоносците, како и со повторното воспоставување на селџучката власт во средишна Анадолија.
Рано потекло и доаѓање на власт
Килиџ Арслан бил син на Сулејман ибн Куталмиш. По смртта на неговиот татко во 1086 година, тој бил одведен во Исфахан, каде што бил задржан на дворот на големиот селџучки султан Малик Шах I. По смртта на Малик Шах во 1092 година, Килиџ Арслан се вратил во Анадолија и ја презел власта во Румскиот Селџучки Султанат.
Во тоа време селџучката власт во Анадолија била ослабена, а различни турски владетели и локални династии се натпреварувале за превласт. Килиџ Арслан ја утврдил својата власт во Никеја (денешен Изник), која служела како главен центар на Румскиот Селџучки Султанат. Истовремено, во Анадолија се засилиле Данишмендите, што претставувало значаен политички и воен предизвик за султанот.
Првата крстоносна војна
Во 1096 година Килиџ Арслан се соочил со првите крстоносни сили кои навлегле во Анадолија. Народната крстоносна војска предводена од Петар Пустиникот била уништена во близина на Џиветот во октомври 1096 година.
Главната крстоносна војска пристигнала во Анадолија во 1097 година. Во тоа време Килиџ Арслан бил ангажиран во борби со Данишмендите и не се наоѓал во непосредна близина на Никеја. Крстоносците ја опколиле Никеја, а градот по долготрајната опсада бил предаден на византиските сили. Килиџ Арслан пристигнал со својата војска, но не успеал да ја спречи капитулацијата на градот.
По падот на Никеја, Килиџ Арслан повторно се судрил со крстоносците кај Дорилеј на 1 јули 1097 година. Тој располагал со голема коњаничка војска, составена главно од стрелци на коњи, и се обидел да ја уништи крстоносната војска со напади од далечина и опколување. Крстоносците, меѓутоа, успеале да формираат одбранбен борбен поредок и да го издржат првиот напад. Со пристигнувањето на дополнителните крстоносни сили, Килиџ Арслан бил принуден да се повлече.
По поразот кај Дорилеј, Килиџ Арслан избегнувал директна голема битка со главната крстоносна војска и се обидувал да го отежне нејзиното напредување низ Анадолија. Крстоносците, сепак, продолжиле кон Сирија и успеале да го напуштат средишниот дел на Анадолија. По нивното заминување, селџучката власт постепено започнала повторно да се консолидира во регионот.
Крстоносната војна од 1101 година
Во 1101 година во Анадолија навлегле нови крстоносни војски, во рамките на Крстоносната војна од 1101 година. За разлика од 1097 година, Килиџ Арслан успеал да се подготви за нивното пристигнување и да воспостави соработка со Данишмендите и други муслимански владетели.
Крстоносните сили биле нападнати во повеќе наврати при нивното напредување низ Анадолија. Во битката кај Мерзифон во август 1101 година, силите предводени од Килиџ Арслан и неговите сојузници нанеле тежок пораз на една од крстоносните армии. Последователно, друга крстоносна војска била уништена кај Хераклеја во септември истата година. По овие победи, крстоносците не успеале да воспостават безбеден копнен пат низ Анадолија кон Сирија.
Победите од 1101 година ја зацврстиле положбата на Килиџ Арслан во Анадолија. Во текот на овој период тој го преместил својот главен центар од Никеја кон Коња, која постепено станала главен политички центар на Румскиот Селџучки Султанат.
Последните години и смртта
По поразот на крстоносните војски во 1101 година, Килиџ Арслан продолжил да ја проширува и консолидира својата власт во Анадолија. Истовремено, тој се вмешал во борбите за превласт меѓу различните селџучки и локални муслимански владетели во источна Анадолија и северна Месопотамија.
Во 1107 година Килиџ Арслан се вмешал во борбите околу Мосул, каде што се судрил со силите на големиот селџучки султан Мухамед I Тапар. Во текот на повлекувањето кон реката Хабур, султанот се удавил. По неговата смрт, неговиот син Малик Шах бил поставен за негов наследник во Румскиот Селџучки Султанат.
Смртта на Килиџ Арслан довела до нов период на нестабилност во Румскиот Селџучки Султанат. Неговите синови се вклучиле во борби за престолот, а централната власт повторно била ослабена. Сепак, неговото владеење претставувало важен период во повторното консолидирање на селџучката власт во Анадолија по Првата крстоносна војна.
Наводи
Литература
Категорија:Икониски Султанат