Ël dovèj an filosofìa a l'é 'l concet ch'a esprim l'obligassion moral ëd fé o nen fé na certa assion. A l'é un-a dle categorìe sentraj dl'ética normativa e a forma la base ëd vàire sistema moraj, dzortut an cola ética deontològica ch'a aferma che vàire assion a son bon-e o gram-e an lor mideme.
Tichëtte prinsipaj Ël dovèj a peul esse definì coma: L'obligassion moral ëd fé o nen fé quaicòs La necessità ëd conformesse a na nòrma o a un prinsipi Lòn ch'as deuv fé për esse moralment giust La contrapart moral ëd la libertà
Sòrt ëd dovèj A-i son vàire sòrt ëd dovèj:
Për Immanuel Kant Kant a diferensia an tra: Dovèj përfet: Obligassion ch'a amëtto gnun-e ecession (es. "Dësmentia mai", "Busiarda mai") Dovèj imperfet: Obligassion ch'a lasso dë spassi a la libertà 'd giudissi (es. "Giuta j'àutri", "Dësvlupa tò talent")
Për W.D. Ross Ross a l'ha elaborà na teorìa dij dovèj primàri, ch'a comprend: Dovèj ëd fideltà (ten-e le promësse) Dovèj ëd riparassion (corege ij dann causà) Dovèj ëd gratitùdin (arsegné ringrassiament) Dovèj ëd giustissia (distribuì bin e mal) Dovèj ëd beneficensa (amelioré la condission dj'àutri) Dovèj d'automijorament (amelioré soa condission) Dovèj ëd nen-fé 'd mal (evité 'd causé patiment)
Natura dël dovèj Ij filòsof a l'han dàit vàire spiegassion dla natura dël dovèj: Orìgin divin-a: Ël dovèj a ven da Dé (vision religiosa) Orìgin rassional: Ël dovèj a deriva da la rason uman-a (Kant) Orìgin sossial: Ël dovèj a ven da la società e da soe nòrme Orìgin natural: Ël dovèj a ven da la natura uman-a
Strutura dël dovèj N'assion fàita për dovèj a presenta: La nòrma: Ël prinsipi moral ch'a stabiliss l'obligassion Lagent: La përson-a ch'a l'ha l'obligassion Lassion: Lòn ch'a dev esse fàit o nen fàit Ël benefissiari: Col ch'a benefissia dl'assolviment dël dovèj
Dovèj e libertà La relassion antra dovèj e libertà a l'é un dij tema sentraj: Për chèich filòsof, ël dovèj a lìmita la libertà Për d'àutri, ël dovèj a realisa la vera libertà (Kant: "La libertà a l'é l'obigassion a la lege ch'it l'has dàite da ti midem") Ël dovèj a presupon la libertà: as peul avèj gnun dovèj sensa la possibilità 'd serne
Dovèj e sentiment La relassion antra dovèj e sentiment a l'é stàita motobin discutùa: Kant: L'assion moral a l'é cola fàita për rispet dël dovèj, nen për amor o për simpatìa David Hume: La moralità a l'é basà an sij sentiment, nen an sij dovèj rassional La fìsica moderna: A studia ij dovèj ch'a ven-o dai sentiment ëd compassion e 'd solidarietà
Problem filosòfich Ij problema prinsipaj an sël dovèj a son: Conflit dij dovèj: Còsa fé quand doi dovèj a son an contradission? L'orìgin dl'autorità: Da andoa a ven l'autorità dël dovèj? L'universalità: Ij dovèj a valo për tuti e an tute le situassion? La motivassion: A venta fé 'l bin për rispet dël dovèj, o a basta mach fé lòn ch'a l'é giust?
Amportansa ant la vita uman-a Ël dovèj a l'é fondamental për: La vita moral e sossial La convivensa civil L'organisassion polìtica e giurìdica La formassion dël caràter përsonal
Vos corelà Ética Ética deontològica Immanuel Kant Imperativ categòrich Responsabilità Obligassion Moral
Arferiment
Categorìa:filosofìa Categorìa:Ética Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI