Regiment piechoty koronnej Butlera – oddział koronny autoramentu cudzoziemskiego wojska I Rzeczypospolitej XVII wieku (okresu wojny smoleńskiej, II wojny północnej, powstania Chmielnickiego i wojny polsko-tureckiej 1683–1699).
Formowania i zmiany organizacyjne W pierwszej połowie XVII wieku w armii I Rzeczypospolitej zaczęto na większą skalę tworzyć oddziały autoramentu cudzoziemskiego. Jego podstawę stanowiła piechota w swojej masie organizowana według wzorów niemieckich i zwana potocznie „ludem ognistym”. Podstawową jednostką organizacyjną i taktyczną piechoty był regiment. Na jego czele stał szef regimentu – pułkownik (oberszter). Regiment formowany był systemem wolnego bębna Składał się ze sztabu i kilku rot z małą primaplaną. Podstawową jednostka obrachunkową była porcja.
W XVII wieku wojska Rzeczypospolitej prowadziły działania wojenne na kilku frontach. Walczyły z wojskami szwedzkimi, powstańcami Chmielnickiego, Tatarami Chanatu Krymskiego, Imperium Osmańskim i Carstwem Moskiewskim.
W odsieczy smoleńskiej 1633 roku wziął udział regiment piechoty koronnej Jakuba Butlera. Posiadał on w swojej strukturze 6 rot i liczył 1000 porcji.
W przeddzień bitwy pod Batohem w 1652 regiment Wilhelma Butlera liczył 1200 porcji.
W trakcie trwania II wojny północnej głównym celem sojuszników w kampanii 1658 był Toruń. W czasie jego oblężenia skoncentrowano pod nim 18700 żołnierzy polskich w tym 9400 piechoty i 220 dragonii pod dowództwem Jerzego Lubomirskiego. Regiment piechoty koronnej gen. mjr. Wilhelma Butlera wziął udział w oblężeniu. Liczył wtedy 1107 porcji. Wcześniej, w lipcu 1656, Wilhelm Butler dowodził liczącą 963 porcje gwardią pieszą królewską w czasie batalii warszawskiej.
W okresie potopu szwedzkiego, w 1659 regiment piechoty gen. mjr. Wilhelma Butlera wziął udział w wyprawie do Prus Królewskich. Liczył wtedy 929 porcji.
W obliczu nowej wojny z Turcją, do której Polska przystąpiła w 1883 w sojuszu zaczepno-odpornym z cesarstwem, sejm uchwałą z 17 kwietnia określił liczebność armii koronnej na 36000 porcji, w tym piechoty na 12870 stawek żołdu. W wyprawie pod Wiedeń miało wziąć udział 36 jednostek piechoty cudzoziemskiego autoramentu. Wojska koronne ześrodkowały się pod Krakowem. Stąd 15 sierpnia wyruszyły w dwóch kolumnach na południe. Całością dowodził król Jan III Sobieski. W odsieczy wiedeńskiej wziął udział też regiment starosty nowskiego Jana Buttlera liczący 179 porcji. Żołnierze regimentu wchodzili w skład piechoty lewego skrzydła – brygady Jana Buttlera.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Regimenty piesze koronne Kategoria:Regimenty autoramentu cudzoziemskiego Kategoria:Piechota wojsk zaciężnych Kategoria:Piechota koronna w dobie wojny polsko-rosyjskiej (1632–1634) Kategoria:Oddziały I Rzeczypospolitej biorące udział w odsieczy smoleńskiej Kategoria:Piechota koronna w dobie wojny polsko-rosyjskiej (1654–1667) Kategoria:Piechota koronna w dobie potopu szwedzkiego Kategoria:Piechota koronna w dobie powstania Chmielnickiego Kategoria:Piechota koronna w dobie wojny polsko-tureckiej (1683–1699) Kategoria:Oddziały polskie walczące w bitwie pod Wiedniem Kategoria:Butlerowie herbu własnego Kategoria:Oddziały polskie walczące w bitwie pod Batohem