Broń energii skierowanej (, DEW) – rodzaj broni, który wykorzystuje skupione fale akustyczne, energię elektromagnetyczną lub wiązki cząstek do obezwładnienia, uszkodzenia lub zniszczenia celów. W odróżnieniu od broni kinetycznej, która oddziałuje na cel za pośrednictwem pocisku, broń energii skierowanej przekazuje energię ze źródła do celu z prędkością zbliżoną do prędkości światła (w przypadku systemów elektromagnetycznych) lub z prędkością dźwięku (w przypadku systemów akustycznych). Programy badawczo-rozwojowe nad bronią energii skierowanej prowadzą m.in. Stany Zjednoczone, Chiny, Izrael, Wielka Brytania, Niemcy, Japonia i Indie. W marcu 2026 roku Departament Obrony Stanów Zjednoczonych zapowiedział wdrożenie systemów DEW na dużą skalę w ciągu trzech lat.
Wyróżnia się kilka kategorii broni energii skierowanej (od najniższej do najwyższej energii nośnika): soniczne (fale akustyczne), mikrofale (GHz), impulsowe (EMP, szerokopasmowe), laserowe (promieniowanie optyczne), oparte na oraz plazmowe. Badania eksperymentalne obejmują także koncepcje wykorzystujące promieniowanie gamma (laser gamma), wiązki mionów, antymaterię i neutrina.
Broń soniczna mały|LRAD używane na okręcie USS Blue Ridge.
Broń soniczna wykorzystuje fale akustyczne lub ultradźwięki do obezwładnienia, dezorientacji lub odstraszenia przeciwnika. Najbardziej rozpowszechnionym systemem tego typu jest Long Range Acoustic Device (LRAD) produkowany przez firmę , który emituje skupioną wiązkę dźwięku o natężeniu do 160 dB na odległość do 5500 m. Urządzenia LRAD są używane przez siły zbrojne i policję w ponad 100 państwach.
Broń mikrofalowa alt=Pojazd z ADS|mały|Pojazd z ADS Broń mikrofalowa wykorzystuje mikrofale dużej mocy (high-power microwave, HPM) do zakłócania lub niszczenia urządzeń elektronicznych bądź do oddziaływania na ludzi.
Active Denial System Active Denial System (ADS) to amerykański system nieśmiercionośny opracowany przez (AFRL) i firmę Raytheon. Urządzenie emituje wiązkę fal milimetrowych o częstotliwości 95 GHz i mocy 100 kW, która nagrzewa warstwę wody w skórze do głębokości ok. 0,4 mm, wywołując intensywne uczucie pieczenia i odruch ucieczki. System jest przeznaczony do kontroli tłumu i ochrony obiektów.
CHAMP (Counter-electronics High Power Microwave Advanced Missile Project) to amerykański pocisk manewrujący wyposażony w generator mikrofal dużej mocy, opracowany przez AFRL i Boeing Phantom Works. Pocisk emituje impulsy mikrofalowe zdolne do wyłączenia urządzeń elektronicznych bez fizycznego niszczenia budynków i infrastruktury. Podczas testu operacyjnego z 16 października 2012 roku, ogłoszonego przez Boeinga sześć dni później, pocisk CHAMP w trakcie godzinnej misji unieszkodliwił systemy elektroniczne (m.in. komputery i kamery monitoringu) w siedmiu obiektach na poligonie Utah Test and Training Range. W 2019 roku ujawniono, że Siły Powietrzne Stanów Zjednoczonych rozmieściły co najmniej 20 pocisków CHAMP.
THOR (Tactical High Power Operational Responder) to amerykański naziemny system mikrofalowy przeznaczony do zwalczania rojów dronów, opracowany przez AFRL. System mieści się w standardowym kontenerze 20-stopowym, może być transportowany samolotem C-130 Hercules i uruchomiony przez dwie osoby w ciągu trzech godzin. W kwietniu 2023 roku THOR zestrzelił wiele celów w symulowanym ataku roju dronów na poligonie Chestnut w bazie Kirtland. Następcą THOR jest system Mjolnir.
Systemy chińskie W listopadzie 2024 roku zespół naukowców z Chin ujawnił wyniki testów zbieżnej wiązki mikrofalowej (), w której siedem pojazdów nadawczych skupia wiązki na jednym celu. Synchronizacja czasowa między platformami, realizowana przez światłowody, nie przekracza 170 pikosekund, a błąd pozycjonowania każdego pojazdu wynosi kilka milimetrów. Testy potwierdziły zdolność systemu do tłumienia sygnałów GPS i innych satelitów.
Osobny program realizowany przez chiński Instytut Technologii Jądrowej Północnego Zachodu (NINT) w Xi'an dotyczy broni HPM wykorzystującej technologię anten z kontrolowaną fazą (). System rozdziela impulsy o łącznej mocy 1 GW na osiem niezależnych kanałów, co pozwala na jednoczesne rażenie wielu celów i zwiększenie zasięgu skutecznego.
System indyjski HPM Indyjska Organizacja Badań i Rozwoju Obronnego (DRDO) prowadzi program broni mikrofalowej dużej mocy (HPM) w Microwave Tube Research and Development Centre w Bengaluru. System pracuje w paśmie S, generuje impulsy o mocy szczytowej ok. 450 MW i szerokości 20 ns, a w testach unieszkodliwiał drony klasy DJI Phantom z odległości do 1 km; prace walidacyjne mają zakończyć się do czerwca 2026 roku, a docelowy zasięg to 5 km.
Zakłócacze radiowe Przenośne urządzenia zakłócające takie jak karabiny antydronowe emitują sygnały w pasmach GNSS i łączności radiowej, przerywając komunikację drona z operatorem. W odróżnieniu od systemów HPM, które niszczą elektronikę wysokoenergetycznym impulsem, zakłócacze działają przy małej mocy i jedynie zagłuszają sygnał sterujący.
Broń impulsowa Broń impulsowa () wytwarza krótkotrwały, szerokopasmowy impuls elektromagnetyczny (EMP), który indukuje napięcia niszczące obwody elektroniczne w zasięgu oddziaływania. W odróżnieniu od broni HPM, która emituje skupioną wiązkę mikrofal w wąskim paśmie, broń impulsowa oddziałuje na dużym obszarze i w szerokim zakresie częstotliwości.
Najdojrzalszą technologią niejądrowej broni EMP jest (EPFCG), w którym detonacja materiału wybuchowego kompresuje pole magnetyczne, generując impuls prądowy rzędu megaampera w czasie kilkudziesięciu mikrosekund. Koncepcja została po raz pierwszy zademonstrowana przez w Los Alamos pod koniec lat 50. XX wieku. Prace nad niejądrową bronią EMP prowadzą m.in. Stany Zjednoczone, Chiny, Rosja, Korea Południowa, Izrael i Iran.
Broń laserowa
mały|Test lasera DragonFire na Hebrydach w Szkocji, styczeń 2024 r. Broń laserowa wykorzystuje skupioną wiązkę spójnego światła do uszkodzenia lub zniszczenia celu poprzez nagrzewanie jego powierzchni. Systemy laserowe o mocy rzędu kilkudziesięciu kilowatów mogą niszczyć bezzałogowe statki powietrzne, pociski moździerzowe i rakiety.
Pierwsze eksperymenty z laserami bojowymi przeprowadzono w latach 70. i 80. XX wieku w ramach amerykańskiego programu NKC-135A oraz radzieckiego . W 2014 roku US Navy rozmieściła na okręcie USS Ponce pierwszy operacyjny morski system laserowy LaWS o mocy 30 kW. W 2019 roku w Libii turecki laser zestrzelił drona, co było pierwszym odnotowanym bojowym użyciem broni laserowej. W październiku 2024 roku Izrael zastosował zmniejszoną wersję systemu Żelazny Promień o mocy 30 kW do przechwycenia dronów Hezbollahu; był to pierwszy bojowy przypadek użycia lasera dużej mocy do strącania dronów. Pełną wersję systemu o mocy 100 kW Rafael przekazał Siłom Obronnym Izraela 28 grudnia 2025 roku. Programy laserowe prowadzą również Wielka Brytania (), Niemcy (Rheinmetall), Chiny i Turcja.
Broń cząsteczkowa mały|Koncepcja kosmicznej broni cząsteczkowej () wykorzystuje strumień cząstek subatomowych rozpędzonych przez akcelerator do prędkości bliskich prędkości światła. Wyróżnia się dwa rodzaje wiązek: naładowane (, CPB), złożone z elektronów lub protonów, oraz obojętne (, NPB), złożone z obojętnych atomów wodoru.
Wiązki obojętne były rozważane do zastosowań kosmicznych, ponieważ nie podlegają odpychaniu elektrostatycznemu i rozszerzają się wyłącznie wskutek dywergencji, wymagającej wartości poniżej 1 μrad dla zasięgów strategicznych. Wiązki naładowane w próżni rozszerzają się szybko z powodu wzajemnego odpychania cząstek, co ogranicza ich zasięg do kilkudziesięciu kilometrów nawet przy energiach rzędu GeV. W atmosferze wiązki naładowane ulegają neutralizacji ładunku przez zjonizowane powietrze, co eliminuje odpychanie elektrostatyczne, ale jednocześnie tracą energię wskutek jonizacji i promieniowania hamowania oraz podlegają niestabilnościom wiązki.
Programy wojskowe Koncepcja broni cząsteczkowej była rozwijana w ramach programu Inicjatywy Obrony Strategicznej (SDI) w latach 80. XX wieku. Zakładano użycie wiązek obojętnych na platformach kosmicznych do przechwytywania pocisków balistycznych, a wiązek naładowanych w systemach naziemnych. W lipcu 1989 roku w ramach projektu BEAR () wystrzelono z White Sands prototypowy akcelerator wiązki obojętnej na pokładzie rakiety suborbitalnej; urządzenie osiągnęło wysokość 200 km, poprawnie działało w przestrzeni kosmicznej i zostało odzyskane w stanie nienaruszonym. W 2019 roku Missile Defense Agency wznowiła prace nad kosmicznym NPB z budżetem 34 mln USD, planując test orbitalny do 2023 roku, ale we wrześniu tego samego roku Pentagon wstrzymał program na czas nieokreślony ze względu na brak perspektyw wdrożenia w krótkim terminie.
Problem dywergencji Główną przeszkodą w budowie broni cząsteczkowej pozostaje utrzymanie spójności wiązki na dystansach bojowych. W 2024 roku Fang i in. opublikowali symulację propagacji relatywistycznej wiązki naładowanej w ziemskim polu magnetycznym, wykazując, że pole wywiera efekt ściskający () ograniczający rozszerzanie wiązki elektronowej, choć dywergencja pozostaje zbyt duża do zastosowań bojowych. Odrębnym problemem jest zasilanie akceleratora na pokładzie satelity: w 2025 roku zespół Su Zhenhua z zaprezentował prototypowy kosmiczny system zasilania impulsowego o mocy 2,6 MW i dokładności synchronizacji 0,63 μs, co stanowi istotny postęp wobec dotychczasowych systemów poniżej 1 MW, ale nie rozwiązuje problemu stabilizacji toru wiązki.
Broń plazmowa
Broń plazmowa wykorzystuje plazmę jako medium przenoszące energię do celu poprzez przyspieszanie zwartych toroidów plazmy, wytwarzanie kanałów plazmowych do kierowania wyładowań elektrycznych lub generowanie eksplozji plazmowej impulsem laserowym. Na rok 2026 żaden system broni plazmowej nie został wdrożony operacyjnie.
Koncepcje eksperymentalne
Laser gamma Laser gamma (ang. graser) to hipotetyczne urządzenie generujące spójne promieniowanie gamma na przejściach jądrowych. Realizacja wymaga jednoczesnego uzyskania inwersji obsadzeń w izomerach jądrowych i wystarczająco wąskiej linii emisyjnej, co dotychczas okazało się nieosiągalne. DARPA finansowała program SIER (), badający kontrolowane uwalnianie energii z izomeru hafnu-178m2, lecz wyniki początkowe (zespół Carla Collinsa, 1998) nie zostały potwierdzone przez laboratoria Livermore, Los Alamos i Argonne. W 2004 roku Kongres odmówił dalszego finansowania.
Wiązka mionowa W 2022 roku DARPA uruchomiła program MuS2 (), którego celem było opracowanie przenośnego źródła kierunkowej wiązki mionów o energii 10 do 100 GeV z wykorzystaniem akceleracji laserowo-plazmowej. Potencjalne zastosowania obejmowały wykrywanie materiałów rozszczepialnych, skanowanie struktur podziemnych i tworzenie nowych rodzajów broni elektromagnetycznej. Program został zakończony bez osiągnięcia praktycznego źródła mionów.
Antymateria Anihilacja materii z antymaterią uwalnia energię ok. 10 miliardów razy większą niż równoważna masa materiału wybuchowego: 1 mikrogram (10−6 g) pozytonów odpowiada energii ok. 37 kg trotylu. W 1986 roku Robert Walgate w Nature opisał zainteresowanie lobby wojskowego koncepcjami użycia mikrogramowych ilości antyprotonów do wyzwolenia reakcji termojądrowej, pompowania lasera rentgenowskiego i napędu rakietowego. W 1988 roku Marek Thee z opublikował ankietę, na którą odpowiedziało 22 z 29 zapytanych fizyków: większość oceniła realizację jako nieosiągalną, wskazując, że światowa produkcja antyprotonów (ok. 84 nanogramy rocznie) jest milion razy niższa od ilości rzędu mikrogramów potrzebnych do zastosowań wojskowych, lecz Thee porównał sytuację do lat 30. XX wieku, kiedy potencjał energii jądrowej był powszechnie lekceważony.