Bóndi (l.mn. bændr) – w średniowiecznej Islandii w X–XIII wieku określenie wolnego farmera, czyli gospodarza rolnego.
Pozycja społeczna i zależność od wodzów Wolni farmerzy zajmowali w strukturze społecznej miejsce poniżej wodzów (goðar), do których zgodnie z prawem musieli być przypisani. Każdy bóndi mógł wybrać, do którego z 39 wodzów będzie przynależał wraz z domownikami, gospodarstwem i żywym inwentarzem. Raz w roku miał prawo zmienić wodza, któremu podlegał.
Pierwszą deklarację przynależności do danego wodza składano na zebraniu wiosennym albo na Alþingi, w obecności świadków. W razie zamiaru zmiany wodza deklarację rezygnacji z dotychczasowej przynależności składano – zależnie od tego, czy nowy wódz pochodził z tego samego okręgu (þing), czy z innego – na zebraniu wiosennym albo na Alþingi. Jeżeli dotychczasowy wódz był obecny na Radzie Prawa, deklarację składano tam; jeśli nie, należało złożyć ją bezpośrednio jemu, również przy świadkach. Tego samego dnia należało wskazać nowego wodza, do którego miało się przynależeć.
Status majątkowy i gospodarstwo Bændr mogli być właścicielami gospodarstw albo ich dzierżawcami. W tym drugim przypadku, aby zaliczać się do grupy wolnych farmerów, musieli posiadać zwierzęta dojne. Liczbę bændr w średniowiecznej Islandii szacuje się na około 5000.
W obrębie gospodarstwa bóndi pełnił funkcję pana domu (húsbóndi, ewentualnie grið). Podlegały mu osoby mieszkające razem z nim: żona, dzieci oraz inni dorośli, w tym małżeństwa, krewni i powinowaci. Do gospodarstwa należeli także ludzie najęci do pracy, słudzy i niewolnicy.
Choć zgodnie z prawem każdy wolny farmer miał być przypisany do jednego z wodzów, niewykluczone, że część bændr nie dostosowywała się do tego wymogu i nie wiązała się z żadnym wodzem.
Zobacz też Rada Prawa Mówca Prawa Alþingi
Przypisy
Kategoria:Historia Islandii