thumb 8 Batalion Celny – jednostka organizacyjna formacji granicznych II Rzeczypospolitej.
Formowanie i zmiany organizacyjne Na podstawie rozkazu Ministra Spraw Wojskowych nr 3046/Org z dnia 24 marca 1921 w miejsce batalionów wartowniczych i batalionów etapowych utworzone zostały bataliony celne. 8 batalion celny powstał na terenie Okręgu Generalnego „Kraków” na bazie 3/V batalionu wartowniczego. Etat batalionu wynosił 14 oficerów i 600 szeregowych. Podlegał Komendzie Głównej Batalionów Celnych, a pod względem politycznym Ministrowi Spraw Wewnętrznych.
Mimo że batalion był w całym tego słowa znaczeniu oddziałem wojskowym, nie wchodził on w skład pokojowego etatu armii. Uniemożliwiało to uzupełnianie z normalnego poboru rekruta. Ministerstwo Spraw Wojskowych zarówno przy ich formowaniu, jak i uzupełnianiu przydzielało mu często żołnierzy podlegających zwolnieniu, oficerów rezerwy oraz szeregowców i oficerów zakwalifikowanych przez dowództwa okręgów generalnych jako nie nadających się do dalszej służby wojskowej. Po sformowaniu dowództwo batalionu stacjonowało w Nowym Sączu. Swoje kompanie batalion rozmieścił w Jabłonce, Szczawnicy, Muszynie i Wysowej. W czerwcu 1921 przeniesiono placówkę 1 kompanii celnej z Sawek do Kiczora, a w lipcu sztab 4 kompanii przeszedł do Tylicza. Rozkazem tajnym nr 10 z 7 października 1921 Komendant Główny Batalionów Celnych nakazał likwidację batalionów nr 14., 17. i 18. W myśl tego rozkazu 18 batalion celny miał przekazać swoją 3 kompanię do 8 batalionu celnego w Nowym Sączu. W dniu 28 października wszystkie kompanie rozformowywanych batalionów winny odejść do miejsc nowego przeznaczenia.
W listopadzie 1921 Ministerstwo Spraw Wewnętrznych postanowiło powołać brygady celne. 8 batalion celny wszedł w struktury 3 Brygady Celnej. W kwietniu 1922 4 kompania celna stacjonowała w Białce.
We wrześniu 1922 wszystkie kompanie zebrano w Nowym Sączu. W tym miesiącu po raz ostatni dowódca batalionu zameldował dyslokacje swoich pododdziałów. Jesienią 1922 8 batalion celny przekazał swój odcinek graniczny nowo powstałemu Inspektoratowi Straży Celnej „Sącz”. Po zluzowaniu batalionu przez Straż Celną, dowódca batalionu otrzymał zadanie: do 26 października przejść do dyspozycji Wojewody Wołyńskiego i zająć odcinek granicy od Kobyle do Paszuk. Dowództwo batalionu rozmieścić w Korcu.
Wykonując postanowienia uchwały Rady Ministrów z 23 maja 1922, minister spraw wewnętrznych rozkazem z 9 listopada 1922 zmienił nazwę „Baony Celne” na „Straż Graniczna”. Wprowadził jednocześnie w formacji nową organizację wewnętrzną. 8 batalion celny przemianowany został na 8 batalion Straży Granicznej.
Służba celna Odcinek batalionowy podzielony był na cztery pododcinki, które obsadzały kompanie wystawiające posterunki i patrole. Posterunki wystawiano wzdłuż linii granicznej w taki sposób, by mogły się nawzajem widzieć w dzień. W tym zakresie batalion współpracował z posterunkami i patrolami Policji Państwowej. Współpraca polegała na tym, że te pierwsze wystawiały wzdłuż linii granicznej stale posterunki i patrole, natomiast policja tworzyła je w głębi strefy, poza linią graniczną. W zakresie ochrony granicy batalion podlegał staroście.
Sąsiednie bataliony 7 batalion celny w Żywcu ⇔ 6 batalion celny w Sanoku – VI 1921WIG – mapa operacyjna Polski 1:300 000 7 batalion celny⇔ 6 batalion celny – 1922
Kadra batalionu Dowódcy batalionu stopieńimię i nazwiskookres pełnienia służbykolejne stanowiskomjr piech.Juliusz SiwakV 1921 – VI 1922kpt.Gustaw FlorjańskiVII – IX 1922
Struktura organizacyjna thumb|Szkic rozmieszczenia 8 batalionu celnego „Nowy Sącz” Ordre de Bataille 8 batalionu celnego w Nowym Sączu na dzień 25 czerwca 1921W nawiasach podano stan osobowy pododdziału − w liczniku liczba oficerów, a w mianowniku pozostali żołnierze.kompania1. Jabłonka (2/151)2. Szczawnica (1/166)3. Muszyna (1/161)4. Wysowa (3/184)dowódcapor. Antoni Kudłaciakpor. Władysław Godfreyowpor. Franciszek Żmudapor. Władysław KureckiplacówkiKiczoryJaworkiObidzaWojkowaLipnica GórnaSzlachtowaHejlaszówkaMuszynkaLipnica DolnaSzczawnicaWierchomlaTyliczLipnica mostPieninyZubrzykIzbyChyżneSromowce NiżneŻegiestówHuta WysowskaGłodówkaNiedzica-CzorsztynMilikWysowaMagóraKacwinFolwarkRegietówMolkówkaŁapsiankaLeluchówKoniecznaJurgówDubneRadocynaŁysa PolanaOrdre de Bataille 8 batalionu celnego w Nowym Sączu na dzień 25 grudnia 1921kompania1. Jabłonka2. Szczawnica3. Muszyna4. Tyliczdowódcakpt. Gustaw Kohmankpt. Leon Grzegorzakpor. Franciszek Żmudapor. Franciszek SzwedkaplacówkiBabia GóraŁysa PolanaCicha DolinaTylicz rzekiLipnica MałaJurgówKosoczynkaMuszynkaLipnica GórnaŁapsiankaPiwowaryTyliczLipnica DolnaKacwinHamiszówMochnaczkaLipnica mostNiedzicaWierchomlaIzbyChyżne wieśSromowce WyżneŻubczykBielicznaChyżne lasSromowce NiżneŻegiestówHuta WysowskaGłodówkaPieninyAndrzejówkaWysowaKrawiczkiSzczawnicaMilikBlechnarkaWitówSzlachtowaFolwarkRegietów WyżnyPolana SiwaJaworkiLeluchówZdyniaDolina KościeliskaDubneKoniecznaWojkowaRadocynaGrabOżennaOrdre de Bataille 8 batalionu celnego w Nowym Sączu na dzień 25 sierpnia 1922kompania1.Jabłonka2.Szczawnica3.Muszyna4.Białkadowódcapor. Franciszek Żmudapor. Michał Wialbuttpor. Hipolit Ciąglińskipor. Stanisław ChudziakplacówkiBabia GóraSromowce WyżnePiwiaryŁysa PolanaLipnica MałaSromowce NiżneHaniszówBrzegiLipnica GórnaPieninyMajerzJurgówLipnica DolnaGrońWierchomlaRzepiskaLipnica mostSzczawnicaŻubrykŁapszankaSałaszSzlachtowaŻegiestówŁapsze NiżneChyżne wieśJaworkiŻegiestów-tunelKarwinChyżne lasBiała-WodaAndrzejówkaNiedzicaGłodówkaObidzaMilikWiłówHeljaszówkaPolana SiwaKościeliska
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
(sygn.110/350 i 110/351)
Kategoria:Bataliony celne Kategoria:Polskie jednostki graniczne rozwiązane w 1922 Kategoria:Polskie jednostki graniczne utworzone w 1921 Kategoria:Formacje graniczne w Nowym Sączu Kategoria:Wojsko Polskie w Korcu Kategoria:Jednostki polskich formacji granicznych rozmieszczone na granicy polsko-czechosłowackiej