Музычны жанр (музычны напрамакЮщенко Н. С. Динамика развития западных музыкальных эстрадных стилей и жанров: Историко-культурологический анализ // «Человеческий капитал», № 1 (37), 2012 — С. 41-44Костюк Е. Б. Популярные музыкальные направления и жанры XX века: Джаз, мюзикл, рок-музыка, рок-опера: Учебное пособие — СПб.: издательство СПбГУ, 2008—196 с. — (Б-ка Гуманитарного университета)) — род музыкі, музычных твораў, які характарызуецца пэўнымі сюжэтнымі, кампазіцыйнымі, стылістычнымі і іншымі прыкметамі; а таксама асобныя разнавіднасці гэтага родуБольшой толковый словарь русского языка / Сост. и гл. ред. С. А. Кузнецов. Редакции 2014 годаМалый академический словарь. — М.: Институт русского языка Академии наук СССР. Евгеньева А. П. 1957—1984.

Паняцце жанру ў музыцы стаіць на мяжы катэгорый зместу і формы і дазваляе меркаваць аб аб’ектыўным змесце твора, зыходзячы з комплексу выкарыстаных выразных сродкаў. Характарызуе, як правіла, роды і віды музычных твораў, якія склаліся гістарычнаЖанр музыкальный belcanto.ru.

На думку , музычны жанр — шматзначнае паняцце, якое характарызуе роды і віды музычнай творчасці ў сувязі з іх паходжаннем, умовамі выканання і ўспрыманнем.

У тэорыі музычных жанраў няма адзінай сістэмы класіфікацыі музычных жанраў — розныя навукоўцы зыходзяць у яе пабудове з розных фактараўЗаднепровская Г. В. Анализ музыкальных произведений: Учеб. пособие для студ. муз.-пед. училищ и колледжей . —М.: ВЛАДОС, 2003. — 272 с. — С. 8. Сучасная тэндэнцыя — «размыванне» меж паміж музычнымі жанраміЕсаков В. А. «Размывание» музыкальных жанров как современная культурная тенденция // «Межкультурное взаимодействие в современном музыкально-образовательном пространстве», № 13, 2015 — С. 6-9.

У расійскай школе музыказнаўства прынята абазначаць чатыры асноўныя музычныя напрамкі або групы: народная музыка, , акадэмічная музыка і Ражабов А. Ш. Непредвиденность, неупорядоченность и незафиксированность в нотах // Журнал Scientific progress, 2021Шевчук Н. А. Взаимосвязь стилевых исполнительских решений и музыкальных жанров в соревновательных композициях сильнейших гимнасток России // Ученые записки университета им. П. Ф. Лесгафта, 2021. Да кожнага напрамку належыць некаторая колькасць жанраў музыкі і ў кожнага жанру ёсць мноства паджанраў.

Шматзначнасць Шматзначнасць паняцця музычнага жанру звязаная з тым, што не ўсе яго фактары дзейнічаюць адначасова і з роўнай сілай. Таму ў музыказнаўстве склаліся розныя сістэмы класіфікацыі музычнага жанру, якія залежаць ад выбару асноўнага фактару, які абумоўлівае жанр. Нярэдка адзін і той жа твор можа быць ахарактарызаваны з розных пунктаў гледжання або адзін і той жа жанр можна аднесці да некалькіх жанравых груп. Можна вылучыць і «жанры ўнутры жанраў», напрыклад, якія ўваходзяць у оперу розныя жанры вакальнай і інструментальнай музыкі. Опера ж з’яўляецца па сутнасці сінтэтычным жанрам, у якім аб’ядноўваюцца розныя віды мастацтва. Таму пры класіфікацыі неабходна мець на ўвазе, які менавіта фактар ці спалучэнне некалькіх фактараў з’яўляецца вырашальным. Жанравыя рысы могуць пераплятацца: напрыклад, песенна-танцавальныя жанры. Склад выканаўцаў і спосаб выканання вызначаюць найболей распаўсюджаную класіфікацыю жанраў. Гэта найперш падзел на вакальныя і інструментальныя жанры. Некаторыя жанры маюць складаную гісторыю, якая абцяжарвае іх класіфікацыю. Так, кантата можа ўяўляць сабой і камерны сольны твор, і буйны сачыненне для змешанага складу (xop, салісты, аркестр).

Жанр і форма Паняцце музычнага жанру збольшага збліжаецца з адным са значэнняў . Некаторыя замежныя даследчыкі, гаворачы аб паняццях «жанр» і «форма», паказваюць, як розныя па форме творы, могуць быць аднолькавымі па жанры, і наадварот.

Паняцце музычнага жанру адлюстроўвае асноўную праблему музыказнаўства і музычнай эстэтыкі — узаемасувязь паміж пазамузычнымі фактарамі творчасці і яе асабліва музычнымі характарыстыкамі. Музычны жанр з’яўляецца адным з найважнейшых сродкаў мастацкага атаясамлення. Паняцце музычнага жанру можа разглядацца ў шырэйшым і вузейшым аспекце. У шырэйшым кажуць аб оперным, сімфанічным, камерным жанры і г. д. У вузейшым адрозніваюць жанры лірычнай і камічнай оперы; сімфоніі і ; арыі, арыёза, каваціны і т. п.

Шэраг даследнікаў (у прыватнасці ) адрозніваюць першасныя і другасныя музычныя жанры. Першасныя непасрэдна звязаны з умовамі іх бытавання, а другасныя жанры фармаваліся ва ўмовах канцэртнага выканальніцтва.

вылучае тры гістарычныя формы функцыянавання жанраў — сінкрэтычную, эстэтычную і віртуальную. У сінкрэтычнай форме, якая характарызуецца сінхроннасцю творчасці і ўспрымання, музычны жанр выступае перш за ўсё як канон, які забяспечвае ўзнаўленне адпаведнай пэўнай традыцыі сітуацыі. У эстэтычнай форме, якая з’явілася з распаўсюджваннем нотнага запісу, музыка становіцца эстэтычным феноменам і на першы план выходзяць семантычныя функцыі. У віртуальнай форме, якая дзякуючы распаўсюджванню гуказапісу характарызуецца магчымасцю ўспрымаць музыку ў розных умовах, на першы план выходзяць структураўтваральныя функцыі жанру, што нярэдка прыводзіць да блытаніны тэрмінаў музычнага жанру і стылю, асабліва ў папулярнай музыцы.

Гл. таксама

Спіс музычных жанраў і напрамкаў

Крыніцы

Літаратура

Назайкинский Е. В. Стиль и жанр в музыке. — М., 2003. Коробова А. Г. Теория жанров в музыкальной науке: история и современность. – М.: Московская гос. консерватория им. П. И. Чайковского, 2007. – 173 с. ISBN 978-5-89598-198-6 Коробова А.Г. Проблемы современной музыкальной генологии // Научный вестник Московской консерватории. Том 15. Выпуск 2 (июнь 2024). – С. 184-199. Korobova A. Genre as a Classification Category in the History of Musical Science // Научный вестник Московской консерватории. – 2023, Том 14, вып. 3 (сентябрь). – С. 408-419.

Handbuch der musikalischen Gattungen, hrsg. v. H. Leuchtmann u. S. Mauser. Laaber, 1993—2010 (24 Teilbände)

Спасылкі

Катэгорыя:Тэорыя музыкі Катэгорыя:Музычныя жанры Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі