Вольф Абрамавіч Москавіч (; ) — савецкі і ізраільскі філолаг, лінгвіст, славіст і культуролаг. Прафесар-эмерыт Іерусалімскага яўрэйскага ўніверсітэта, замежны член Нацыянальнай акадэміі навук Украіны і Славенскай акадэміі навук і мастацтваў. Піянер камп’ютарнай лінгвістыкі ў СССР, стваральнік навуковай серыі «Jews and Slavs» і даследчык моўных кантактаў.
Біяграфія Нарадзіўся 7 красавіка 1936 года ў Балградзе ў Бесарабіі Каралеўства Румынія (цяпер у Адэскай вобласці Украіны). Дзяцінства жыў у шматмоўным асяроддзі, дзе суіснавалі румынская, руская, украінская, балгарская, гагаузская і ідыш. Сярэднюю адукацыю атрымаў у Чарнаўцах. У 1953 годзе паступіў на арабскае аддзяленне Маскоўскага інстытута ўсходазнаўства, пасля яго расфарміравання ў 1954 годзе пераведзены ў Чарнавіцкі дзяржаўны ўніверсітэт, скончыў яго ў 1958 годзе. Да 1961 года працаваў настаўнікам у Новай Жадаве на Букавіне.
У 1961—1965 гадах навучаўся ў аспірантуры Маскоўскага дзяржаўнага інстытута замежных моў, у 1965 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю. У 1965—1974 гадах працаваў у Маскве ў сістэме Дзяржаўнага камітэта па справах вынаходстваў і адкрыццяў, займаў пасаду дырэктара лабараторыі апрацоўкі і пошуку інфармацыі. У гэты перыяд выкладаў камп’ютарную лінгвістыку на філалагічным факультэце МДУ. У 1971 годзе абараніў доктарскую дысертацыю ў Інстытуце мовазнаўства АН СССР (Ленінград). Паралельна ўдзельнічаў у дыялекталагічных экспедыцыях Інстытута славяназнаўства АН СССР.
У кастрычніку 1974 года Москавіч рэпатрыяваўся ў Ізраіль. У 1975—1976 гадах быў выканаўцам абавязкаў загадчыка кафедры русістыкі Тэль-Авіўскага ўніверсітэта. У 1976—2004 гадах працаваў у Іерусалімскім яўрэйскім універсітэце, у 1979 годзе атрымаў званне прафесара і ўзначаліў кафедру рускіх і славянскіх даследаванняў.
З 1993 года член Міжнароднага камітэта славістаў. Замежны член Нацыянальных акадэмій навук Украіны і Славеніі. Быў запрошаным прафесарам ва ўніверсітэтах Оксфарда (выкладаў ідыш 10 гадоў), Лондана, Карнэла, Пенсільваніі, Рыма і Браціславы. Член Савета дырэктараў арганізацыі «Ukrainian Jewish Encounter» (UJE). Актыўна садзейнічаў украінска-яўрэйскаму дыялогу, арганізаваў мемарыяльныя канферэнцыі ў Чарнаўцах (2008, 2018). У 2023—2025 гадах дапамог ва ўсталяванні помніка ахвярам Галадамору ў Іерусаліме.
У красавіку 2026 года акадэмічная супольнасць адзначыла яго 90-гадовы юбілей.
Навуковая дзейнасць У 1960-1970-я гады Москавіч распрацоўваў тэорыю інфармацыйных моў і метады аўтаматызаванага пошуку. Яго манаграфія «Статистика и семантика» (1969) стала асновай для стварэння больш за 100 частотных слоўнікаў у СССР. Прапанаваў метадалогію «нарміравання» тэхнічнай мовы, што ўвасобілася ў «Словаре ключевых слов международной патентной классификации» (1972).
Москавіч выступаў супраць «заходнецэнтрычнасці» ў інфармацыйнай навуцы. Ён крытыкаваў падыход, пры якім навуковыя працы, створаныя па-за межамі ЗША, Вялікабрытаніі і Францыі, ігнараваліся ў глабальных базах даных, што стварала ілюзію адсутнасці навуковай базы ў іншых краінах.
У іўдаіцы змагаўся з «сіндромам гебраістыкі» — акадэмічнай прадузятасцю, якая разглядала ідыш як «ніжэйшую» або маргінальную мову. Працуючы ў Оксфардскім універсітэце, Москавіч спрыяў выхаду ідыш-даследаванняў з вузкаэтнічнага кантэксту ў прастору ўніверсальнай еўрапейскай філалогіі. Москавіч працаваў над «Вялікім слоўнікам ідыша», які разглядаў як «жывы помнік» ахвярам Халакосту і сродак вяртання мовы ў актыўную навуковую прастору. Таксама даследаваў палітычны дыскурс на прадмет ультранацыяналізму і антысемітызму, выкарыстоўваючы лінгвістыку як інструмент дэканструкцыі ідэалогій нянавісці.
З 1993 года Москавіч рэдагуе серыю «Jews and Slavs» (27 тамоў на 2022 год), якая даследуе яўрэйска-славянскія моўныя і культурныя кантакты. Яго «метад Москавіча» палягае ў выкарыстанні анамастыкі (даследавання прозвішчаў) як гістарычнай крыніцы для рэканструкцыі міграцый і сувязяў паміж народамі.
Узнагароды Залаты медаль імя Уладзіміра Жабцінскага Таварыства сяброўства «Украіна — Ізраіль» (2000) — за ўмацаванне паразумення паміж народамі. Залаты медаль імя Аляксандра Пушкіна Інстытута рускай мовы РАН (2002) — за заслугі ў распаўсюджванні рускай мовы ў свеце. Lifetime Achievement Award (Ізраіль, 2023) — за адраджэнне і развіццё культуры ідыш.
Крыніцы
Катэгорыя:Славісты Ізраіля