Нігера-кангалезскія мовы — гэта прапанаваная сям’я афрыканскіх моў, на якіх размаўляюць на большай частцы Афрыкі на поўдзень ад Сахары . Яна аб’ядноўвае мовы мандэ, атлантычна-кангалезскія мовы (якія маюць характэрную сістэму класаў назоўнікаў) і, магчыма, некалькі меншых груп моў, якія цяжка класіфікаваць. Калі гэта пацвердзіцца, нігера-кангалезская сям’я будзе найбуйнейшай у свеце моўнай сям’ёй па колькасці моў, якія ўваходзяць у яе склад, трэцяй па велічыні па колькасці носьбітаў і найбуйнейшай у Афрыцы па геаграфічнай тэрыторыі. Колькасць названых нігера-кангалезскіх моў, пералічаных Ethnologue, складае 1540.
Прапанаваная сям’я будзе трэцяй па велічыні ў свеце па колькасці носьбітаў мовы (каля 600 мільёнаў чалавек па стане на 2025 год). У Нігеры і Конга толькі мовы банту складаюць 350 мільёнаў чалавек (2015), або палову ўсяго насельніцтва, якое размаўляе на нігера-кангалезскіх мовах. Да найбольш распаўсюджаных нігера-кангалезскамоўных моў па колькасці носьбітаў мовы адносяцца ёруба, фула, ігба, лінгала, мурэ, эве, фон, зулу, шона, коса, тві і фантэ, сесота, суахілі, эда, га і дангме; найбольш распаўсюджанай па агульнай колькасці носьбітаў з’яўляецца суахілі, якая выкарыстоўваецца як лінгва франка ў некаторых частках усходняй і паўднёва-ўсходняй Афрыкі.
Нягледзячы на тое, што генетычнае адзінства нігера-кангалезскай сям’і (ці атлантычна-кангалезскай) шырока прызнаецца, унутраная структура блізкасці да канца не ўстаноўленая. Іншыя адвечныя галіны могуць уключаць мовы мандэ, догоны, іджаў, катла і рашад . Сувязь моў мандэ, у асаблівасці, ніколі не была даказаная, і без іх сапраўднасць нігера-кангалезскай сям’і ўвогуле (у адрозненне ад атлантычна-кангалезскай або падобнай падсям’і) не была ўстаноўлена.
Адной з найбольш адметных рыс, звычайных для атлантычна-кангалезскіх моў, з’яўляецца выкарыстанне сістэмы класаў назоўнікаў.
Заўвагі
Крыніцы
Катэгорыя:Нігера-кангалезскія народы Катэгорыя:Макрасем’і Катэгорыя:Нігера-кангалезскія мовы