Арэхатворка дубовая звычайная (Cynips quercusfolii) — від насякомых з сямейства арэхатворак. Шырока распаўсюджаны шкоднік дуба, вядомы тым, што выклікае ўтварэнне буйных шарападобных наростаў на лісці — галаў, якія называюць «чарнільнымі арэшкамі» або «дубовымі яблыкамі».
Апісанне Даўжыня цела дарослага насякомага (імага) складае каля 2—5 мм. Цела мае бурую, чырванаватую або чорную афарбоўку, пакрыта дробнымі валасінкамі. Галава невялікая, круглявай формы. Брушка кароткае, сціснутае з бакоў, з-за чаго на спіне ўтвараецца характэрнае рабро. Крылы празрыстыя з цёмнымі пражылкамі, аднак насякомыя лётаюць даволі дрэнна.
Пашырэнне Від шырока распаўсюджаны ў Палеарктыцы — у краінах Заходняй і Усходняй Еўропы (у тым ліку па ўсёй тэрыторыі Беларусі), у еўрапейскай частцы Расіі, на Каўказе, у Малой Азіі і Паўночнай Афрыцы. Сустракаецца паўсюдна ў межах прыроднага арэала дуба.
Асаблівасці біялогіі Характэрна чаргаванне пакаленняў: партэнагенетычнага (размнажэнне без апладнення) і двухполага. У канцы восені або ў пачатку зімы з галаў на лісці выходзяць партэнагенетычныя самкі. Яны здольныя адкладаць неапладненыя яйцы зімой у спячыя пупышкі дуба на ствале або галінах. Вясной (у красавіку — маі) з гэтых пупышак развіваюцца дробныя, непрыкметныя галы, з іх у пачатку лета выходзіць двухполае пакаленне (і самцы, і самкі). Пасля спароўвання аплодненыя самкі адкладаюць яйцы ў тканкі ніжняга боку ліста дуба.
Лічынка, якая вылупляецца на лісце, выдзяляе асаблівыя рэчывы (роставыя гармоны), якія стымулююць анамальна хуткае дзяленне клетак дрэва. У выніку вакол лічынкі фармуецца шарападобны гал дыяметрам да 2—3 см. Спачатку ён жоўта-зялёны, пазней набывае чырванаваты або жоўта-буры колер, нагадваючы маленькі яблык. Гал служыць для лічынкі адначасова і сховішчам ад драпежнікаў ды халадоў, і крыніцай ежы. Унутры гала лічынка акукліваецца.
Значэнне і выкарыстанне Пры масавым размнажэнні арэхатворка можа выклікаць аслабленне маладых дрэў, запавольваць іх рост і зніжаць дэкаратыўнасць дубовых насаджэнняў.
Гістарычна галы дубовай арэхатворкі мелі прамысловае значэнне. З-за высокага ўтрымання дубільных рэчываў (таніны) іх выкарыстоўвалі для вырабу стойкіх чорных чарнілаў, якімі на працягу стагоддзяў пісаліся дзяржаўныя дакументы і кнігі, а таксама для дублення скуры.
Крыніцы
Катэгорыя:Арэхатворкі Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе