Фотиевата шизма била четиригодишен црковен раскол (863–867) меѓу епископските престоли на Рим и Цариград. Во средиштето на спорот било прашањето дали византискиот цар има право да го разреши и да назначи цариградски патријарх без согласност на папата.
Во 857 година, цариградскиот патријарх Игнатиј бил соборен или бил принуден да се повлече од престолот за време на владеењето на византискиот цар Михаил III, главно од политички причини. На негово место следната година бил поставен Фотиј. Папата Никола I, иако претходно имал несогласувања со Игнатиј, се спротивставил на неговото, според него, неправедно отстранување и на изборот на Фотиј, кој пред тоа бил световно лице (лаик), а не член на свештенството. Откако папските пратеници во 861 година ги надминале своите овластувања и го признале изборот на Фотиј, Николај I ја повлекол нивната одлука во 863 година и го екскомуницирал Фотиј од црковната заедница.
Состојбата останала нерешена до 867 година. Во меѓувреме, Римската црква испраќала мисионери во Бугарија, што дополнително го засилило спорот околу црковната јурисдикција над оваа област. Во 867 година, Фотиј свикал собор на кој го екскомуницирал папата Никола I и целата Западна црква. Истата година, високиот византиски дворјанин Василиј I го презел престолот од Михаил III и повторно го поставил Игнатиј за цариградски патријарх. По смртта на Игнатиј во 877 година, Фотиј повторно станал патријарх. Сепак, договорот постигнат меѓу него и папата Јован VIII спречил повторно избувнување на расколот. Во 886 година, Фотиј повторно бил соборен, а последните години ги поминал во повлекување, критикувајќи ги ставовите на Западната црква и обвинувајќи ја за отстапувања од православното учење.
Главното прашање во Фотиевата шизма не било обвинувањето за ерес, туку папското настојување да има црковна надлежност над Истокот. Расколот произлегол главно од борбата за црковно влијание во јужниот Балкан, особено околу Бугарија, како и од личниот судир меѓу водачите на двата престоли. Двајцата биле избрани во 858 година, а нивните патријаршиски мандати завршиле во 867 година. Фотиевата шизма се разликувала од настаните во XI век, кога дошло до трајниот раскол меѓу Источната и Западната црква. За разлика од тогашниот конфликт, во IX век спорот не се темелел првенствено на богословски разлики, туку пред сè на прашањето за црковната власт и јурисдикција. Иако била привремено надмината, Фотиевата шизма придонела за постепеното продлабочување на поделбата меѓу Источната и Западната црква во следните векови. Подоцнежната западна традиција често погрешно сметала дека Фотиј бил двапати изопштен од Рим, што дополнително придонело за создавање на непријателски слики меѓу двете страни.
Категорија:Расколи во христијанството