Обичен врболист

Обичен врболист (науч. Lythrum salicaria) — повеќегодишен тревест вид на растение од фамилијата врболистови опишан од Карл Линеј.

Опис Обичниот врболист е големо повеќегодишно тревесто растение, 50-150 см високо, не е многу разгрането, и е повеќе или помалку целото густо влакнесто. Стеблото е вертикално, круглесто-четириаглесто, обично со 4 тесни надолжни крила. Листовите се наспрамни или поретко по 3 во пршлен, јајцевидни до копјести, на врвот се заострени, приседнати, во основата рамни или срце- видни, 15-70 мм долги, од двете страни и по работ влакнести. Цветовите се триморфни, по 3-8 во пазувите на листовите, формирајќи едно повеќе или помалку густо вертикално терминално сложено класовидно соцветие; брактеите линејни, долги скоро колку хипантиумот. Хипантиумот е 4-5 мм долг, 1,5-2 мм широк, широко-цилиндричен, со испакнати надолжни жили, погусто или поретко влакнест. Чашкините ливчиња се широко-триаглести, 0,5-1 мм долги, по површината и по работ влакнести. Сегментите на епикаликсот 6, линејни, 1,5-2,5 мм долги, влакнести, лачно нанадвор искривени. Венечните ливчиња се вкупно 6, од темнорозови до пурпурно-црвени во боја, 8-10 мм долги, широко-елиптични. Има 12 прашници, и тоа 6 подолги и 6 покуси. Плодната кутијкае јајцевидна, обвиена од хипантиумот.

Варијабилност

Lythrum salicaria var. salicaria — листовите и хипантиумот се со ретки влакна. Lythrum salicaria var. tomentosum — листовите и хипантиумот се со густи влакна.

Распространетост во светот Lythrum salicaria е доморден во Европа, Азија, северна Африка и Австралија.Med-Checklist: [ Lythrum salicaria] Исто така е доводен вид во многу умерени делови од светот, вклучувајќи делови од јужна Африка, Северна Америка и Јужна Америка. Се сметало дека видот е неодамнешно доведен во Австралија, но примероци од полен од предколонијалниот период пронајдени во Нов Јужен Велс, укажале на можност на природна колонизација пред воведувањето на современите човечки растенија; прашањето се смета за нерешено од австралиските власти.

Распространетост во Македонија Обичниот врболист расте по влажни и блатни места покрај езера, реки, блата, потоци, канали и други влажни места. Неговите варијабилности се среќаваат на различни места во Македонија:

Lythrum salicaria var. salicaria — типичниот облик што се среќава во Македонија е поредок, но се среќава во Куманово во село Доброшане, Крива Паланка кај манастирот Св. Јоаким Осоговски, клисурата на реката Пчиња, кај селото Каталаново, на планината Кожуф на Висока Чука и во Дебар во селото Куќи. Lythrum salicaria var. tomentosum — широко распространето растение на целата територијата на Македонија покрај езерата, блатата, реките, потоците, каналите и други влажни станишта.

Поврзани инсекти Цветовите се опрашуваат од инсекти со долг јазик, вклучувајќи пчели и пеперутки.Blamey, M. & Grey-Wilson, C. (1989).

Голем број инсекти го користат обичниот врболист како извор на храна.

Возрасната единка на Galerucella calmariensis се храни со листовите на обичниот врболист, создавајќи карактеристични тркалезни дупки. Нејзините ларви ги уништуваат нежните лисни пупки и го одземаат ткивото од листовите. Galerucella pusilla е речиси идентична со G. calmariensis, и нејзините навики за хранење се исто така доста слични со G. calmariensis.

Hylobius transversovittatus ги поминува ноќите хранејќи се со лисјата и лисните пупки на обичниот врболист. Ларвите излегуваат од своите јајца и веднаш се закопуваат во коренот на растението, со кој се хранат континуирано повеќе од една година. Ова оштетување на коренот го попречува растот на обичниот врболист и способноста да создава семиња. Ако неколку ларви живеат во истиот корен, обичниот врболист може да биде убиен.

Nanophyes marmoratus положува по едно јајце во секој цвет. Кога ларвите ќе излезат, тие ги јадат јајниците на цветовите, а растението не е во можност да создаде семиња. Ларвите обично ги издлабуваат цветните пупки и ги користат како безбедни места за куклирање.

Одгледување, употреба и влијание Се користи како адстрингентна лековита билка за лекување на пролив и дизентерија; се смета за безбедна за конзумација кај сите возрасти, вклучително и бебиња.Plants for a Future: Lythrum salicaria Исто така, се одгледува како украсно растение во градините, а особено е поврзано со влажни, слабо дренирани места како што се мочуришта, мочуришта и крајбрежја. Сепак толерира и суви услови. Цветовите се впечатливи и светли, а голем број сорти се избрани поради варијацијата во бојата на цветот.

Сортите Blush со руменило-розови цветови и Feuerkerze со розово-црвени цветови ја добиле наградата за градинарски заслуги на Кралското хортикултурно друштво.

Исто така, е доведен вид во многу области на Северна Америка од страна на пчеларите, поради изобилството на цвеќиња кои се важен извор на нектар. Како инвазивен вид Обичниот врболист е дововедено растение во умерениот Нов Зеланд и Северна Америка, каде што сега е широко натурализиран (се шири самостојно) и официјално е наведен во некои контролни агенси. Наездите ретко можат да резултираат со драматично нарушување на протокот на вода во реките и каналите, а животните циклуси на организмите, од водни птици до водоземци и алги, можат да бидат засегнати.

Едно растение може да произведе до 2,7 милиони ситни семиња годишно. Лесно се распространуваат од ветер и вода, семето 'рти во влажни почви по презимувањето. Растението може повторно да никне и од парчиња корен оставени во почвата или водата. Откако ќе се воспостават, лабавите насади се тешки и скапи за отстранување со механички и хемиски средства.

Сепак, истражувањата за тоа како инвазивните растенија се прикажани во медиумите покажуваат дека заканата од врболистот и други озлогласени инвазивни растенија е повеќе предизвикана од вниманието на медиумите отколку од науката. Иако видот има негативни влијанија врз природната средина, научната литература поддржува многу поскромна проценка за тоа колку е лош надвор од неговиот домороден опсег и дека ресурсите би било подобро да се потрошат за спречување на нарушување на мочуриштата отколку за отстранување на обичниот врболист.

Во Северна Америка, обичниот врболист може да се разликува од слични автохтони растенија (на пр. Chamerion angustifolium, врбинката Verbena hastata, Liatris Liatris spp. и spiraea (Spiraea douglasii) по нејзините аголни стебла кои се со квадратна контура, како и по нејзините листови, кои се во парови кои се наизменично распоредени под прав агол и не се назабени.

Биолошка контрола Обичниот врболист претставува модел за успешна биолошка контрола на штетници. Истражувањата започнале во 1985 година и денес растението се одгледува добро со голем број инсекти кои се хранат со него. Пет видови тврдокрилци користат обичен врболист како природен извор на храна и можат да нанесат значителна штета на растението. Бубачките што се користат како биолошки контролни агенси вклучуваат два вида: Galerucella calmariensis и Galerucella pusilla ; и три вида чурилкаровидни инсекти : Hylobius transversovittatus, Nanophyes breves и Nanophyes marmoratus. Наездата од кој било од видовите Galerucella е исклучително ефикасна во уништувањето на површини од обичен врболист, со што се уништуваат до 100% од растенијата во одредена област. Молецот Ectropis crepuscularia е полифаг и сам по себе е штетник, и не е погоден за биолошка контрола.

Наводи

Надворешни врски

Категорија:Флора на Македонија Категорија:Флора на Европа Категорија:Растенија опишани во 1753 година Категорија:Врболист Категорија:Незагрозени видови според МСЗП Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј Категорија:Флора на Германија Категорија:Флора на Естонија Категорија:Флора на Бугарија Категорија:Флора на Чешка