La cossiensa (dal latin conscientia, "conossensa con") an filosofìa a l'é la capacità 'd na përson-a d'esse cossienta dij sò pensé, ëd soe assion, e 'd giudiché moralman soa condòta. A l'é 'l sens intern ëd lòn ch'a l'é giust e sbalià ch'a guida le decision moraj.
Tichëtte prinsipaj La cossiensa a peul esse definìa coma: La vos interior ch'a guida le decision moraj La capacità 'd giudiché moralman le proprie assion La conossensa dël bin e dël mal aplicà a situassion concrete Ël tribun interior ch'a vàluta nòstra condòta
Sòrt ëd cossiensa A-i son vàire sòrt ëd cossiensa: Cossiensa moral: La capacità 'd giudiché moralman j'assion Cossiensa psicològica: L'esse cossient ëd nòstri stat mentaj Cossiensa religiosa: La vos ëd Dé o dël divin ant ël cheur uman Cossiensa sossial: La sensibilità ai valor e a le nòrme d'un grup
La cossiensa ant la stòria dla filosofìa Età clàssica Sòcrate: A considerava la cossiensa com na vos divin-a (daimonion) ch'a lo avisava cand a l'era an camin ëd fé quaicòs ëd mal. Stòich: A vëddìo la cossiensa coma la rason ch'a guida l'òm vers la virtù.
Cristianésim Sant Agostin: A fortiss che la cossiensa a l'é la vos ëd Dé ant ël cheur ëd l'òm. Tomà d'Aquin: A definiss la cossiensa com l'aplicassion dël savèj moral a 'd cas particolar.
Età moderna Immanuel Kant: A considerava la cossiensa coma "ël sens interior dël dolor" ch'as rend cont dël process ëd giudissi moral. John Locke: A vëddìa la cossiensa coma la capacità 'd giudiché j'assion conforma a le nòrme acetà.
Età contemporania Sigmund Freud: A distinguìa an tra super-io (l'ideal moral) e cossiensa (l'aspet punitive dël super-io). Martin Heidegger: A descrivìa la cossiensa coma la vos dël "esse pì possìbil" ch'a ciama l'òm a soa autenticità.
Funsion dla cossiensa La cossiensa a àssolv vàire fonsion:
Giudissiativa: A vàluta moralman j'assion prima e apress ch'a sio fàite Normativa: A stabiliss dle régole 'd condòta Esortativa: A ancoragia a fé lòn ch'a l'é giust Reprocatriss: A rimprocia për j'assion sbalià Perdonativa: A dà pas interior apress l'arconossiment dj'eror
Formassion ëd la cossiensa La cossiensa as forma për mojen: Dl'educassion e dle esperiense 'd vita Dla riflession përsonal Dël diàlogh con j'àutri Dla tradission cultural e religiosa Dle esperiense 'd lìmit e 'd patiment
Problem filosòfich Ij problema prinsipaj an sla cossiensa a son: L'orìgin: La cossiensa a ven da la società, da la rason, o da Dé? L'autorità: Përchè dovrìo dovré la cossiensa? Ij conflit: Còsa fé quand la cossiensa a ciama a fé l'opòst dla lege o dla società? L'eror: Coma spieghé le cossiense "erà" ch'a porto a fé ëd mal?
Cossiensa e libertà La relassion antra cossiensa e libertà a l'é essensial: La cossiensa a presupon la libertà 'd serne La libertà a deuv esse guidà da na cossiensa bin formà La cossiensa a l'é la condission për n'auténtica libertà
Amportansa ant la vita uman-a La cossiensa a l'é fondamental për: La vita moral e spiritual L'autorealisassion dla përson-a La vita sossial e polìtica L'arserca dla vrità e dla giustissia
Vos corelà Ética Moral Libertà Rason pràtica Responsabilità Deontologìa Sòcrate Immanuel Kant
Arferiment
Categorìa:filosofìa Categorìa:Ética Categorìa:Psicologìa Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI