Пінхас (Пётр) Уладзіміравіч Сабса́й (; 1893—1980) — азербайджанскі савецкі скульптар. Народны мастак СССР (1973). Правадзейны член АМ СССР (1947). Лаўрэат Сталінскай прэміі першай ступені (1942). Член УКП(б) з 1945 года. Біяграфія Вучоба і творчасць
Пінхас Сабсай нарадзіўся года ў Адэсе.
Рана праявіў мастацкую цікавасць, якая заахвоціла будучага скульптара наведваць бясплатную студыю рысунку пры Адэскім мастацкім вучылішчы, а затым паступіць на скульптурнае аддзяленне ў 1908 годзе. Нястача матэрыяльных сродкаў вымушала Сабсая ў летнія месяцы працаваць у ляпных дэкарацыйных майстэрнях, якія праводзілі працы па скульптурным аздабленні будынкаў.
У 1915 годзе Пінхас Сабсай скончыў Адэскае мастацкае вучылішча па першым разрадзе і быў па-за конкурсам прыняты на скульптурнае аддзяленне Пецярбургскай Акадэміі мастацтваў у клас прафесара А. Ц. Матвеева, затым — Г. Р. Залемана. Аднак у сувязі з пачаткам Першай сусветнай вайны неўзабаве быў прызваны на ваенную службу.
Дэмабілізаваўшыся ў 1917 годзе, Сабсай вяртаецца ў скульптурную майстэрню Адэскага інстытута выяўленчых мастацтваў. Там жа ён пачынае сваю педагагічную дзейнасць.
Ужо ў 1918 годзе Пінхас Сабсай выканаў некалькі скульптурных партрэтаў У. І. Леніна, манументальны барэльеф «Праца», які ўпрыгожыў фасад Чырвонаармейскага тэатра ў Адэсе.
У 1922 годзе Сабсай вяртаецца ў Петраград-Ленінград для працягу сваёй адукацыі ў Вышэйшым мастацка-тэхнічным інстытуце (былая Акадэмія мастацтваў), які скончыў у 1925 годзе.
Творчасць у Баку У 1926 годзе Сабсай пераязджае ў Баку.
З гэтага перыяду творчасць скульптара непарыўна звязана з Азербайджанам.
З 1928 года выкладаў у АзМВ імя А. Азімзадэ. Сярод вучняў Сабсая — найвыдатнейшыя скульптары Азербайджана, у тым ліку Міралі Міркасімаў.
У 1930 годзе ўрачыста адкрываецца помнік Мірзу АхундавуФота помніка Мірзу Фаталі Ахундаву ў Баку .
Нароўні з манументальнымі помнікамі ў Баку, Сабсай шмат працуе над барэльефам.
У 1932 годзе Сабсай выконвае 22-мятровы барэльеф з 55 фігурамі «Ад фізкультуры да працы і абароны», пастаўлены ў Палацы фізкультуры ў Баку, у 1933 годзе шэраг барэльефаў для фае Бакінскага Рабочага тэатра, у 1937 годзе 12-мятровы барэльеф «Ударнікі свідравання», прысвечаны бакінскім нафтавікам.
Пінхас Сабсай сканаў 25 ліпеня 1980 года. Пахаваны на Алеі ганаровага пахавання ў Баку.
Творчасць Найбольш значныя творы:
Мірзу Фаталі Ахундаву (1930), помнік Сяргею Кіраву (архітэктар — Л. А. Ільін) у Парку імя С. М. Кірава ў Баку (1939), за які быў ганараваны Сталінскай прэміяй у 1942 годзе, (Парк цяпер — Алея Шахідаў у Баку, помнік Кіраву знесены ў 1991 годзе) помнік У. І. Леніну ў Краснадары (1956), Баку (1957), Магілёве (1957). Шматлікія партрэты, сярод якіх партрэт А. С. Пушкіна «Элегія», «Партрэт знатнага свідравога майстра М. П. Каверачкіна» (1954), і творы ў галіне манументальнага рэльефу.
Узнагароды народны мастак СССР (1973) заслужаны дзеяч мастацтваў Азербайджанскай ССР (1959) Сталінская прэмія першай ступені (1942) — за помнік С. М. Кіраву ў Баку ордэн Леніна (09.06.1959) ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга
Літаратура
Новрузова Д. Г. Монументальная скульптура Советского Азербайджана. — Баку, 1960. Большая Художественная Энциклопедия. — , 2008. Справочник «Художники». — , 1984. Большой Российский энциклопедический словарь. — , 2003. Большая Советская энциклопедия. 3-е издание. — , 1969—1978. Рогинская Ф. П. В. Сабсай. — , 1958. Наджафов М. «Творчество, приносящее радость» (К восьмидесятилетию П. В. Сабсая), «Искусство», 1973, № 11.
Спасылкі САБСАЙ Майстар Сабсай і яго вучні Сабсай Пінхас Уладзіміравіч
Катэгорыя:Выпускнікі Адэскага мастацкага вучылішча Катэгорыя:Мастакі-сацрэалісты СССР Катэгорыя:Мастакі-сацрэалісты Азербайджана Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы мастацтваў Азербайджанскай ССР Катэгорыя:Члены КПСС Катэгорыя:Правадзейныя члены Акадэміі мастацтваў СССР Катэгорыя:Члены Саюза мастакоў СССР Катэгорыя:Пахаваныя на Алеі ганаровага пахавання ў Баку