A Cidade de Pedra de Zanzíbar ou Stone Town (árabe مدينة زنجبار الحجرية, madīnat Zanjibār al-ḥajariyya), tamén coñecida como Lingua suahili Mji Mkongwe (a parte vella da cidade) é a parte antiga da cidade de Zanzíbar, a cidade principal de Zanzíbar, en Tanzania. A parte máis nova da cidade coñécese como Ng'ambo, que en suahili significa "o outro lado".A cidade de pedra ou Stone Town está situado na costa occidental de Unguja, a illa principal do Arquipélago de Zanzíbar. Antiga capital do Sultanato de Zanzíbar e florecente centro do comercio de especias, así como do comercio de escravos do Océano Índico no século XIX, conservou a súa importancia como a principal cidade de Zanzíbar durante o período do protectorado británico. Cando Tanganica e Zanzíbar se uniron para formar a República Unida de Tanzania, Zanzíbar mantivo un status semiautónomo, con Stone Town como sede do goberno local.
Stone Town é unha cidade de destacada importancia histórica e artística en África Oriental. A súa arquitectura, que data principalmente do século XIX, reflicte as diversas influencias subxacentes á cultura suahili, dando unha mestura única de elementos árabes, persas, indios e europeos. Por este motivo, a cidade foi designada como Patrimonio da Humanidade pola UNESCO no ano 2000.
Debido á súa herdanza, Stone Town é tamén unha importante atracción turística en Tanzania, e unha gran parte da súa economía depende de actividades relacionadas co turismo.
Visión xeral thumb|upright=2|Panorama de Stone Town
O corazón de Stone Town consiste principalmente nun labirinto de rúas estreitas bordeadas por casas, tendas, bazares e mesquitas. Dado que a maioría das rúas son demasiado estreitas para os coches, a cidade está chea de bicicletas e motos. O paseo marítimo ten rúas máis anchas e edificios máis grandes e situados de forma máis regular.
A arquitectura de Stone Town ten unha serie de características distintivas, como resultado da mestura de tradicións árabes, persas, indias, europeas e africanas. O nome "Stone Town" provén do uso omnipresente da pedra de coral como principal material de construción. Esta pedra dálle á vila unha característica cor avermellada cálida. Os edificios tradicionais teñen unha «baraza», un longo banco de pedra ao longo dos muros exteriores. Isto úsase como beirarrúa elevada se as fortes choivas fan que as rúas sexan impracticables, ou como bancos para sentarse, descansar e socializar.Stone Town at Overland Africa Outra característica clave da maioría dos edificios son as grandes terrazas protexidas por balaustradas de madeira tallada. A característica máis coñecida das casas zanzibarís son as portas de madeira finamente decoradas, con ricas tallas e baixorrelevos, ás veces con grandes tachuelas de latón de tradición india. Pódense distinguir dous tipos principais de portas: as de estilo indio teñen a parte superior redondeada, mentres que as de estilo árabe omaní son rectangulares. As tallas adoitan ter un contido islámico (por exemplo, moitas consisten en versos do Corán), pero ocasionalmente utilízase outro simbolismo, por exemplo, as flores de loto indias como emblemas de prosperidade.
Stone Town está salpicada de importantes edificios históricos, varios dos cales se atopan na beiramar, estes inclúen antigos palacios dos sultáns, fortificacións, igrexas, mesquitas e outros edificios institucionais.
thumb|Detalle Art Deco do Ciné Afrique en Stone Town
A Lei de Conservación e Desenvolvemento de Stone Town de 1994 especifica as accións e estratexias que se deben tomar para salvagardar, conservar e desenvolver os valores de Stone Town. Malia o establecemento dunha Autoridade de Conservación, arredor do 80 % dos 1709 edificios de Stone Town están en deterioración. Como a pedra de coral é moi friable, a maioría destes edificios necesitan un mantemento frecuente. Nos últimos tempos, o Aga Khan Trust for Culture (AKTC) realizou algúns proxectos importantes de restauración (especialmente no paseo marítimo).
Historia
miniatura|Un mapa da cidade de Zanzíbar de Oscar Baumann, 1892. Stone Town era a península occidental.
Zanzíbar medieval Un texto grecorromano entre os séculos I e III, o Periplo do mar Eritreo, mencionaba a illa de Menuthias (Lingua grega antiga Μενουθιάς), que probablemente sexa Unguja. Zanzíbar, como a costa próxima, poboouse por falantes bantús a comezos do primeiro milenio. Os achados arqueolóxicos en Fukuchani, na costa noroeste de Zanzíbar, indican unha comunidade agrícola e pesqueira asentada desde o século VI d.C. como moi tarde. A considerable cantidade de barro atopado indica edificios de madeira, e atopáronse no sitio contas de cunchas, moedores de contas e escoura de ferro. Hai evidencias dunha participación limitada no comercio a longa distancia: atopouse unha pequena cantidade de cerámica importada, menos do 1 % do total de achados de cerámica, principalmente do Golfo e datada dos séculos V ao VIII. A semellanza con sitios contemporáneos como Mkokotoni e Dar es Salaam indica un grupo unificado de comunidades que se desenvolveron no primeiro centro da cultura marítima costeira. As cidades costeiras, incluídas as de Zanzíbar, parecen ter participado no comercio do Océano Índico neste período temperán. O comercio aumentou rapidamente en importancia e cantidade a partir de mediados do século VIII e a finais do século X Zanzíbar era unha das cidades comerciais centrais suahili.Horton, Mark e Middleton, Tom. "The Swahili: The Social Landscape of a Mercantile Community." (Oxford: Blackwell, 2010), 46.
Shangani, a cidade pesqueira orixinal que se converteu en Stone Town, era un pequeno sitio suahili en gran parte sen importancia fundado no século XI. As cidades máis grandes de Unguja Ukuu, Kizimkazi e Tumbatu foron as potencias da illa desde o século VIII ata o século XVI. Os portugueses construíron unha igrexa en Shangani a principios do século XVI, e a raíña do norte de Unguja mandou construír unha casa alí a mediados do século XVII. Cando os portugueses foron expulsados polos zanzíbarís e os pembanos no século XVII, os patricios locais convidaron ao sultán de Omán a exercer o poder político a cambio da defensa contra as represalias portuguesas. Parte da igrexa portuguesa construíuse no forte omaní, que albergaba a uns cincuenta soldados. O sultán tamén nomeou un gobernador local, pero a autoridade política aínda recaía en gran medida no Mwinyi Mkuu, nese momento Raíña Fátima.Charles River Editors. "Zanzibar: The History of the International Trade Center off the Coast of Africa." (Charles River Editors, 2016)
As escavacións na próxima illa de Pemba, pero especialmente en Shanga, no arquipélago de Lamu, ofrecen a imaxe máis clara do desenvolvemento arquitectónico. As casas construíanse orixinalmente con madeira (arredor de 1050) e máis tarde con barro con muros de coral (arredor de 1150). As casas reconstruíronse continuamente con materiais máis permanentes. No século XIII, as casas construíanse con pedra e uníanse con barro, e no século XIV comezou o uso da cal para unir a pedra. Só os patricios máis ricos terían casas construídas con pedra e cal, xa que a resistencia dos materiais permitía tellados planos, mentres que a maioría da poboación vivía en casas de palla dun só andar semellantes ás dos séculos XI e XII. Segundo Tom Middleton e Mark Horton, o estilo arquitectónico destas casas de pedra non ten elementos árabes ou persas e debe considerarse un desenvolvemento totalmente indíxena da arquitectura vernácula local. Aínda que gran parte da arquitectura da cidade de Zanzíbar reconstruíuse durante o dominio omaní, os sitios próximos aclaran o desenvolvemento xeral da arquitectura suahili e zanzíbar antes do século XV.Horton, Mark e Middleton, Tom. "The Swahili: The Social Landscape of a Mercantile Community." (Oxford: Blackwell, 2010), 119.
Dominio omaní thumb|upright=1.2|Un bosquexo da cidade de Pedra que mostra o antigo forte e palacio desde o ano 1871 ata o ano 1875 Stone Town está situada ao longo dun porto natural e os primeiros europeos en pisar a illa de Zanzíbar foron os portugueses. Os portugueses gobernaron a illa durante máis de dous séculos e comezaron a construír a primeira estrutura de pedra de Stone Town, o Forte Vello. Non obstante, cara a finais do século XVII, o Sultanato de Omán tomou a illa e completou o forte para evitar futuros ataques. As primeiras casas de pedra en Stone Town probablemente comezaron a construírse a principios do século XIX, substituíndo gradualmente unha antiga aldea de pescadores arredor do Forte Vello. O Forte Vello, o edificio máis antigo de Stone Town, construírono en 1699 os omanís. Naquel tempo, o Sultanato de Omán controlaba o Arquipélago de Zanzíbar, Mombasa e a costa suahili.
En 1824, o Sultán Said bin Sultan trasladou a súa sede de Mascate, Omán, a Cidade de Pedra, que entrou así nunha era de rápido desenvolvemento como a nova capital do Sultanato de Omán e Zanzíbar. Coa prohibición británica do comercio de escravos no Océano Índico, a fortuna do Sultanato derrubouse. A economía de Mascate estaba en ruínas e moitos omanís emigraron a Zanzíbar. O aumento da poboación árabe na illa facilitou un maior crecemento e comezaron a xurdir máis edificios na cidade. Ademais, tamén se construíron grandes estruturas reais como a Casa das Marabillas e o Palacio do Sultán. En 1861, como consecuencia dunha guerra de sucesión dentro da familia real omaní, Zanzíbar e Omán separáronse, e Zanzíbar converteuse nun sultanato independente baixo o sultán Majid bin Said.
No século XIX, Stone Town floreceu como centro comercial. Era especialmente coñecida polo comercio de especias (principalmente cravo) e escravos. A mediados de século, o sultanato tiña unha estreita relación cos británicos; Sábese que David Livingstone, por exemplo, aloxouse en Stone Town en 1866 mentres preparaba a súa última expedición ao interior de África Oriental. No mesmo período, formáronse varias comunidades de inmigrantes de Omán, Persia e a India como consecuencia da intensa actividade comercial da cidade. O sultán de Zanzíbar fomentou a inmigración de comerciantes estranxeiros que se fixeron moi ricos e se estableceron na cidade, o que trouxo diversidade á arquitectura da cidade.
Control colonial thumb|upright=1.2|Efectos do bombardeo naval británico da Guerra Anglo-Zanzíbar de 1896 Nas últimas décadas do século, os Sultáns de Zanzíbar perderon gradualmente as súas posesións na África Oriental continental fronte ao Imperio Alemán e ao Reino Unido. En 1890, co Tratado de Helgolandia-Zanzíbar, a propia Zanzíbar converteuse nun protectorado británico. En 1896, unha rebelión repentina dos omanís zanzíbarenses contra o dominio británico levou á Guerra anglo-zanzíbar, que se lembra como a guerra máis curta da historia: o sultán rendeuse despois de 45 minutos de bombardeo naval de Stone Town por parte da Royal Navy.
Durante o período de protección británica, o sultán aínda conservaba certo poder e Stone Town seguiu sendo un centro comercial relativamente importante para o comercio informal. Aínda que a cidade tiña anteriormente un pequeno ferrocarril, os británicos construíron un ferrocarril desde a cidade ata a aldea de Bububu. Os británicos non financiaron grandes desenvolvementos na cidade e permitiron que o sultán xestionase os asuntos das illas desde Stone Town. Os británicos deron privilexios a Mombasa e Dar es Salaam como as súas estacións comerciais en África Oriental.
Revolución de Zanzíbar
thumb|upright=1.2|Antiga casa convertida en Banco Popular de Zanzíbar despois da revolución