десно|мини|265x265пкс| Романтична претстава на принцот Стефан Војислав (19 век) Стефан Воислав (Брусно, околу 990 - Прапратна, околу 1044), познат и како Доброслав по „Хроника на свештеникот Дукљанин“, бил српски (јужнословенски) принц (архон) на Дукља и Травунија од првата половина на XI век, кој ја отфрлил византиската власт и ја бранел независноста на својата земја со успешни битки. Во тој период неговото вазално владеење се проширило и на соседните области како што се Захумје, Босна и Рашка. Според неговото презиме, целата династија што владеела со Дукља, Травунија и другите српски земји речиси два века се нарекува Воислављевиќи.
Биографија Потеклото на Стефан Воислав, како и неговата поврзаност со претходниот дукљански кнез Јован Владимир (околу 990 - 1016 г.), не се целосно разјаснети. Според „Хрониката на свештеникот Дукљанин“, неговиот татко бил кнезот на Травунија и вујко на Јован Владимир, Драгимир, додека неговата мајка била ќерка на Љутомир, кој бил жупан на Рашка. Некои записи за сето тоа може да се најдат кај византиските хроничари, кои Стефан Воислав го нарекувале Србин од Травун. Според Дукљанин пак, Стефан Воислав е роден во Босна, каде што го поминал детството, а потоа неговите роднини го израснале во Дубровник.
Претходници Кон крајот на X и почетокот на XI век, со српското поморско кнежевство Дукља управувал кнезот Јован Владимир, додека со соседното кнежевство Травунија управувал неговиот вујко Драгимир, додека неговите земји не биле освоени од словенскиот цар Самоил во 1009 година или 1010 година. Набргу потоа Јован Владимир се оженил со ќерката на Самоил - Теодора Косара, па со негово посредништво Травунија била вратена на владетелот Драгомир. По ова Владимир и Драгомир владееле на нивните територии како Самоилови вазали.
По Самоиловата смрт, по Битката кај Беласица во 1014 година, неговото огромно кралство го наследил неговиот единствен син - Гаврило Радомир. Гаврило Радомир владеел помалку од една година, бидејќи бил соборен и убиен од братот на вујко му - Јован Владислав. Бидејќи Јован Владислав на престолот дошол нелегитимно, како узурпатор, бил исплашен да не го напушти престолот на ист начин како што и дошол. Поради тоа, во 1016 година во Преспа со измама го убил кнезот на Дукља, Јован Владимир, кој бил Самоилов зет и легитимен престолонаследник.
Јован Владислав загинал борејќи се против моќниот византиски император Василиј II Македонски, под ѕидините на градот Драч, кон крајот на 1017 година. По ова, Драгомир се обидел да ги преземе земјите на својот измачен внук, пристигнувајќи со војската во Которскиот залив, во првата половина на 1018 година. Таму бил примен од которанците на островот Св. Габриел (денешен Страдиоти). За време на гозбата во црквата подоцна бил убиен. Не е сосема јасно кој стои зад тоа убиство. Можно е тоа да се самите жители на градот Котор, бидејќи меѓу нив сѐ уште биле свежи сеќавањата на Самоиловиот напад на Травунија во 1009/1010 година кога Самоил ги зел моштите на Свети Трифун. Убиството на Драгомир во тоа време можело да биде дело на Бугарија, но поверојатно можеби било дело на Византија, бидејќи Драгомир бил вазал на неодамна починатиот Самоил. Зајакнувањето на Драгомир не било во согласност со неговите планови да воспостави византиска власт во Далмација.
По неговата трагична смрт, сопругата на Драгомир заминала во Рашка да го посети својот татко Љутомир, но кога пристигнала во родниот крај дознала дека татко ѝ бил веќе починат. Од Рашка, заедно со нејзината мајка, вдовицата на Љутомир, и со вујковците заминала во тогашна Босна. На патот кон Босна го родила синот - Доброслав, во местото наречено Брусно во округот околу реката Дрина. Свештеникот Дукљанин напишал дека младоста ја поминал во Дубровник.
Во хрониката исто така, било наведено дека тој бил во брак со принцеза од Самуиловото (976-1014) семејство со кого тој имал пет синови (Гојислав, Предимир, Михајло, Жегавац и Радослав). Словенските востаници кои во 1072 година се побуниле против Византија, побарале од синот на Воислав, Михајло (околу 1050-1081) да испрати еден од неговите синови да го прогласи за цар и Самоилов наследник, што би било потврда за неговиот брак со роднина на Самоил.
Воислав или Доброслав? Постојат 3 различни автори кои ни давале информации за животот на Стефан Воислав- Свештеникот Дукљанин, Јован Скилица и Кекавмен. Свештеникот Дукљанин оваа личност ја нарекувал Доброслав, додека другите двајца автори - Скилица и Кекавмен, го нарекувале Воислав. Уште поголем проблем се создал кога Дукљанин индиректно рекол дека Доброслав е роден во 1018 година, а добро се знае дека за време на вториот бунт во 1040 година, кога Доброслав имал само 22 години, имал дури 5 сина кои биле способни за воен рок, односно имале повеќе од 17 години. За да го добиеме одговорот на оваа дилема - мора да ги погледнеме политичките околности во кои се создавале делата на овие автори. Во времето на создавањето на Дукљанините работи, со Дукља управувале потомците на Воислав. Сосема е можно Дукљанин намерно да го идентификувал Воислав, основачот на династијата Воислављевиќ, со синот на Драгимир, Доброслав. Сето тоа поради легитимирање на моменталната владејачка династија и да ја поврзе со династиите кои претходно владееле на тие простори. Трагата дека свештеникот Дукљанин можеби намерно го именувал синот на Драгимир, Доброслав по Воислав била во неговата изјава дека Доброслав „неговите родители го испратиле да учи во Дубровник“. Иако, сосема е можно тоа да важи само за неговата мајка, која можеби во меѓувреме повторно се омажила.
Фердо Шишиќ предложил Драгимир да се ожени двапати, а син од првиот брак е Стефан Воислав за кој пишувале Скилица и Кекавмен, а син од вториот брак бил Доброслав, за кој пишувал свештеникот Дукљанин. Меѓутоа, проблемот со оваа теорија бил што Дукљанин наведува дека Драгимир „бил единствениот преживеан од нивното (кралско) семејство.
Сепак, најлогичното решение за овој проблем би било дека целосното име на оваа личност е - Стефан Доброслав Воислав, слично на синот на Самоил, чие полно име било Роман Гаврило Радомир. Џанантонио Боман велел дека името „Воислав“ на оваа мистериозна личност народот го дал како прекар, бидејќи бил многу успешен во војувањето. Но, овој одговор сè уште не го решил прашањето на синовите на Воислав. Како што веќе е напоменето, Воислав очигледно имал 5 сина на свои 22 години, со кои ја делел командата над својата војска. Единственото можно решение било тие да не се негови синови, туку синови на Јован Владимир и неговата сопруга Косара. Објаснувањето за оваа дилема може да се најде во тоа што Хрониката на свештеникот Дукљанин била преведена од словенски на латински, и дури на крај на српски. Сосема било можно авторот навистина да го употребил зборот внук во оригиналот, но не можело да се преведе на латински освен filius, кој подоцна на српски е преведен како син.
Тој исто така можел да пристигне во Дубровник по офанзивата на Самоил 1009/1010 година, кога неговиот татко Драгомир привремено ја загубил власта во Травунија. Ова би можело да ја објасни нелогичноста во текстот на Дукљанин, дека неговите родители го испратиле Доброслав (Стефан Воислав) во Дубровник, што е невозможно ако тоа се случило по 1018 година, бидејќи тогаш неговиот татко бил убиен. Тогаш би се решило и прашањето за синовите, бидејќи според ова сценарио тој имал над 30 години во времето на вториот бунт. Во светлината на ова сценарио, можело да се каже дека Стефан Воислав е роден во областа Травунија, веројатно во местото Требиње, и тоа на почетокот на последната деценија од X век. За време на неговиот престој во Дубровник, неговите родители го ожениле со ќерката на Роман Гаврил Радомир, кој останал под византиска заштита до падот на царството на Самоиловите наследници во 1018 година. Неговите синови, кои во времето на востанието биле полнолетни, како што експлицитно вели свештеникот Дукљанин, би требало да бидат родени меѓу 1015/1016 и 1020/1021 година.
Дубровничките писатели, најчесто неверодостојни за средниот век, најмногу внимание посветувале на босанскиот владетел Стефан, чие владеење го означиле за почетокот на IX век. Овие дубровнички легенди првпат биле напишани во XIV век, а можеби сè уште се однесувале на Воислав и неговиот престој во Дубровник.
Не е невозможно вдовицата на Драгимир да го родила Воислав во Босна. Таму му се губела секоја трага, освен со Дукљанин, кој упорно го сметал за основач на династијата Дукљан. Фактот дека втората сопруга на Драгомир била ќерка на префектот на Рашка, Љутомир, укажувало на тоа дека по смртта на Самоил, семејните врски се зближиле, која можела да биде првата причина за политичкиот и воениот пад на империјата по смртта на Самоил. Така во 1009/1010 година во Дубровник пристигнал синот на Драгомир од првиот брак, Стефан Воислав.
Животот во Дубровник и невестата Податоците кои потврдувале дека Воислав бил оженет за внуката на царот Самоил го носел подоцнежен настан од историјата на Дукља, бидејќи Бодин, синот на Михајло, се споменувал како потомок на бугарскиот цар и бил прогласен за бугарски цар во 1072 година поради неговото сродство.
Прашањето е која била внуката на цар Самоил. Во историографијата, таа се смета за ќерка на Гаврилo Радомир или евентуално ќерка од браќата на Самуил - Арон, Мојсеј или Давид. Терминот „nepotem Samuelis“ можело да значи и некој далечен роднина. Воислав сигурно се оженил во Дубровник, каде што подалечните членови на семејството на Самоил навистина би можеле да престојуваат, каде всушност пронашле засолниште по погубувањата на Самоиловиот брат Арон, додека Давид и Мојсеј биле убиени во воени операции. Од семејството на Арон преживеал само Јован Владислав, кој бил спасен од Гаврило Радомир од сигурнасмрт, па затоа невестата на Стефан Воислав не требало да се бара меѓу потомците на Арон. Најпрвин би се помислело дека невестата потекнува од семејството на Давид и Мојсеј, кои можеле да се засолнат во Дубровник кога се вериле браќата Самоил и Арон.
Реконструкцијата на настаните за Стефан Воислав од младоста тешко можеле да бидат со сто процентна точност. Како два веродостојни факти можат да бидат дека тој бил син на кнезот на Травунија, Драгимир и дека бил венчан со внуката на Самоил од семејствата на Мојсеј или на Давид. Бидејќи Дубровник во тоа време бил под капата на Византија, можело да се каже дека членовите на бугарското владејачко семејство всушност се ставиле под византиска заштита - записи на , стр.96.
Дубровничкиот писател Јакоб Лукаревиќ прикажал интересна информација што ја немало кај неговиот современик Марв Орбин. Ликаревиќ напоменувал како Стефан, кралот на Далмација, дошол во Дубровник со неговата сопруга Маргарита (nata del sangue Romano). Уште поважно, Лукаревиќ го споменувал свештеникот Дукљанин во изворите - il Prete di Doclea, а според зачуваните ракописи на свештеникот Дукљанин, тој не пишувал ништо за кралот Стефан. Оваа информација ја немало во изданието на Обрини од Летописот од 1601 година. Тој според овој извор се оженил со Неда.
Тој тврдел дека Неда по бракот го добила името Доминика.
Најверојатно по бракот ја примила латинската крштевка, бидејќи во тоа време тоа било доминантно во државата Дукља. Можеби изразот „nata del sangue Romano“ го крие името на неговиот татко Романо, кој во изворите се споменувал и како Гаврило Радомир, кој бил погубен од страна на Јован Владислав во 1015 година и чие семејство се засолнило во Дубровник под византиска заштита. Во овој случај, бракот на Стефан можел да се случи во 1015/1016 година, а вереницата била ќерка на Роман Гаврило Радомир.