Amaranthus retroflexusConservation statusSecure (NatureServe)NatureServe (5 May 2023). "Amaranthus retroflexus". NatureServe Network Biodiversity Location Data accessed through NatureServe Explorer. Arlington, Virginia: NatureServe. Retrieved 17 May 2023.Scientific classification Kingdom:PlantaeClade:TracheophytesClade:AngiospermsClade:EudicotsOrder:CaryophyllalesFamily:AmaranthaceaeGenus:AmaranthusSpecies:A. retroflexusBinomial nameAmaranthus retroflexusL.Synonyms"Amaranthus retroflexus". The Plant List Amaranthus bulgaricus Kov. Amaranthus bullatus Besser ex Spreng. Amaranthus chlorostachys Willk. Amaranthus curvifolius Spreng. Amaranthus delilei Richt. & Loret Amaranthus johnstonii Kov. Amaranthus recurvatus Desf. Amaranthus retroflexus var. delilei (Richt. & Loret) Thell. Amaranthus retroflexus subsp. delilei (Richt. & Loret) Tzvelev Amaranthus retroflexus var. genuinus (L.) Thell. ex Probst Amaranthus retroflexus var. rubricaulis Thell. Amaranthus retroflexus f. rubricaulis Thell. ex Probst Amaranthus retroflexus var. salicifolius lI.M.Johnst. Amaranthus rigidus Schult. ex Steud. Amaranthus spicatus Lam. Amaranthus strictus Ten. Amaranthus tricolor L. Galliaria retroflexa (L.) Nieuwl. Galliaria scabra Bubani Amaranthus retroflexus е вид скриеносемено растение од семејството Amaranthaceae.

Надвор од својот домороден опсег, се смета за плевел. Листовите, стеблата и семките може да се јадат сурови и варени, листовите имаат висока хранлива вредност. Кога се одгледуваат на почви богати со азот, познато е дека концентрираат нитрати во листовите, што е особено забележливо на земјиште каде што се користи нитратно ѓубриво.

Опис Едногодишно растение. Стеблото вертикално, до 100 цм високо, неразгрането или разгрането, со густи меки влакна, и тоа особено во погорниот дел. Листовите ромбично-овални, кон основата и кон врвот стеснети, по работ брановидно набрчкани, голи или пак со влакна по јасно испакнатите жили на долната страна на листовите, со долги дршки. Цветовите во групи, а тие групирани во бледозеленикави збиени куси класови. Брактеолите со променлива должина, 3-6 мм долги, 1-1,5 пати подолги од перијантот, тврди, со ципест раб и завршуваат со јаки трнови. Машките цветови со 5 перијантни ливчиња. Ливчињата на перијантот 2,5-3 мм долги, долгнавесто-ланцетни, обично тапи, но со шилесто врвче; прашниците 5.

Женските цветови 2,5-3 мм долги. Ливчињата на перијантот во основата линејно-клиновидни, кон врвот постепено лопатовидно проширени, на врвот тапи, но со шилесто осилче, со зелена жила, по работ ципести. Плодникот елипсо- виден, странично сплеснат, со 3 жили. Плодната кутијка помала од перијантот и пука со една напречна пукнатина. Семката кафеаво-црна, лековидна, сјајна и со заострен раб.

Распространетост и живеалиште Домороден е во неотропските предели или Централна и Источна Северна Америка, но е широко распространет како воведен вид на повеќето континенти во голем број живеалишта.

Распространетост во Македонија Amaranthus retroflexus е широко распространето растение на територијата на Република Македонија и расте по ѓубришта, меѓи, ниви и покрај патишта. Познато за потесната и пошироката околина на градовите Скопје, Велес, Штип, Кочани, Прилеп, Демир Хисар, Битола, Гевгелија, потоа во клисурата на р. Радика, Таорска Клисура и др. места.

Се посочува и за Демир Капија, Крива Паланка, Кавадарци - с. Мајден, Дојран - с. Николиќ и Струмица. Потенцијална токсичност Не е познато дека ниеден вид од родот Amaranthus е отровен за луѓето, Plants for a future но листовите на A. retroflexus содржат оксална киселина и може да содржат нитрати ако се одгледуваат во почви богати со нитрати.

Како и многу други видови на Amaranthus, ова растение може да биде штетно, па дури и смртоносно кога се користи за храна на говеда и свињи во големи количини во текот на неколку дена. Таквата сточна храна може да предизвика фатална нефротоксичност, веројатно поради високата содржина на оксалат. Други симптоми, како што се надуеност или метхемоглобинемија во најтешките случаи, може да ја одразуваат неговата висока содржина на нитрати.

Употреба

Кулинарски Ова растение се јаде како зеленчук во различни делови од светот. Водата во која се вари треба да се фрли поради присуството на оксална киселина и евентуално нитрати. Младите изданоци и лисја може да се јадат сурови. Листовите се богати со калциум, железо, протеини и фосфор.

A. retroflexus се користел за мноштво прехранбени и медицински цели од страна на многу индијански групи во западниот дел на САД. Тоа е меѓу видовите што се консумираат како зеленчук на мексиканските пазари како Quelite quintonil.

Се користи во индиската држава Керала за подготовка на популарно јадење познато како торан.

Семките се јадат сурови или печени, а може да се мелат во брашно и да се користат за леб, топли житарки или како згуснувач.

Наводи

Надворешни врски

Рачен третман на Џепсон базата на податоци за фотографии База на податоци за слики од лековити растенија Amaranthus retroflexus L. (Факултет за кинеска медицина, Баптистички универзитет во Хонг Конг)

Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј Категорија:Растенија опишани во 1753 година Категорија:Флора на Јужна Америка Категорија:Флора на Северна Америка Категорија:Флора на Македонија